//
archives

Δημήτρης Φοινίτσης

Τακτικό μέλος της Ένωσης Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών. Κριτική θέατρου, συνεντεύξεις, θεατρικό ρεπορτάζ, παρουσιάσεις παραστάσεων σε εβδομαδιαία έντυπα από το 2002 και πέρα (ΕΤ-weekly / Ελεύθερος Τύπος, exodos / Ελευθεροτυπία, FAQ, Down Town, City κ.α.)
Δημήτρης Φοινίτσης has written 15 posts for theatergoer

ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΝΑΞΟΥ 2010

Λαμπρά Γενέθλια!

Η Νάξος γιορτάζει φέτος δέκα ξεχωριστά χρόνια φεστιβαλικής πανσπερμίας και τραβάει ανεπιτήδευτα την προσοχή του φιλοθεάμονος κοινού, με μια σειρά επετειακών και μη εκδηλώσεων.

Το πλοίο της φυγής θα σε βγάλει δίπλα στην Πορτάρα, την είσοδο του «ναού» των προγόνων που δεν έκτισαν ποτέ (σ.σ.: αναβλητικοί κι αυτοί σαν τους επίγονους!). Το Ι.Χ. σου –σε μεγάλη φόρμα για νέα, απάτητα οδοστρώματα- θα σε φέρει στην είσοδο ενός πετρόκτιστου τοίχου, τόσο υψηλού ώστε να μην βλέπεις τι κρύβεται πίσω του, τόσο χαμηλού ώστε να ξεπροβάλει ένας τρίπατος Πύργος του δουκάτου της Νάξου, πρώην μοναστήρι. Περνώντας από την ξύλινη πύλη μια χαλικόστρωτη αυλή θα σου προτείνει τρεις στράτες. Αριστερά τα κελιά των μοναχών, δεξιά ένα συμπαθητικό πωλητήριο με εκλεκτά χειροποίητα είδη μικρογλυπτικής και κοσμημάτων που λειτουργεί και ως βιβλιοπωλείο μαζί με ένα καφενείο που σε ξεδιψά και σου προσφέρει θεϊκά γλυκά του κουταλιού για να ανακτήσεις δυνάμεις και να εισέλθεις στο κυρίως κτήριο όπου από τη μια πλευρά θα θαυμάσεις το τέμπλο από το ιερό του Τιμίου Σταυρού και από την άλλη σε πλήρη διάταξη διαφόρων επιπέδων την τρέχουσα εγκατάσταση. Ναι, είσαι στον Πύργο Μπαζαίου και στο περιλάλητο Φεστιβάλ Νάξου. Δέκα χρόνια συμπληρώνει φέτος το ιδιωτικής πρωτοβουλίας πολυήμερο ραντεβού του Πολιτισμού εκεί στον υπέροχο μεσαιωνικό Πύργο στην ενδοχώρα του νησιού. Πίσω από τον στέρεο καλλιτεχνικά θεσμό –αλλά δίχως κρατικές επιχορηγήσεις∙ ευρώ δεν δύναται το ελληνικό κράτος να δώσει- ο Μάριος Βαζαίος, ιδιοκτήτης (και νόμιμος κληρονόμος του Πύργου, τον λες και πυργοδεσπότη) πασχίζει να κρατήσει και φέτος την γιορτή των τεχνών σε υψηλά επίπεδα. Κάθε χρόνο το πρόγραμμα του Φεστιβάλ ακολουθεί ένα διαφορετικό θεματικό άξονα. Φέτος επικεντρώνεται στη σχέση του χρόνου με τη δημιουργία και την τέχνη. Διατρέχει και συνοψίζει τη δεκάχρονη ιστορία του όχι με βαρύγδουπες αποτιμήσεις αλλά με μερικά από τα πρόσωπα που συμμετείχαν σ’ αυτό και το στήριξαν. Προσκαλεί γνωστούς καλλιτέχνες να αφηγηθούν «Ιστορίες για περίεργα παιδιά» του Χρήστου Μπουλώτη σε μια οπτικοακουστική εγκατάσταση, που θα διαρκέσει έως τις 3 Σεπτεμβρίου. Στον προαύλιο χώρο –σημείο διαδραμάτισης λεπτών θεαμάτων- θα αναπτύσσονται διάφορα ξεχωριστά, όπως το ρεσιτάλ πιάνου για το έτος Σοπέν, τα μουσικά γενέθλια του Περικλή Κούκου, οι μουσικές επισκέψεις σε τρεις γενιές τργουδοποιών (Emel Mathluthi, Elena Frolova, Αρλέτα). Ο κλασσικός «Λεντς» του Γκέοργκ Μπύχνερ θα παιχτεί στα Ίρια, ένας μυθικός αρχαιολογικός χώρος όχι τραγικά μακριά από τον Πύργο. Η video-performance «UrbanDig 5: Σολωμός», θέατρο και εργαστήρια για παιδιά, παρουσιάσεις βιβλίων αλλά και ο εορτασμός του Ευρωπαϊκού έτους για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού θα λάβουν χώρα εντός των τετραγωνικών του πλήρως ανακαινισμένου Πύργου που ακτινοβολεί σαν πέσει η νύχτα ως άλλος φάρος στα πεδινά της νήσου. Αυτά, εν ολίγοις, απαρτίζουν το φετινό πρόγραμμα, δια χειρός πάντοτε Στέλιου Κρασανάκη, ο οποίος σηκώνει το καλλιτεχνικό βάρος των επιλογών. Πριν και μετά τις εκδηλώσεις, επιδίδεσαι σε ερεθιστικά μακροβούτια στις υπέροχες παραλίες του μεγαλύτερου νησιού των Κυκλάδων και δοκιμάζεις αναρίθμητες τοπικές λιχουδιές που θα σου προσθέσουν τω όντι ορισμένα κιλά αν δεν περιορίσεις τη (μεταξύ μας, απολύτως δικαιολογημένη!) βουλιμία σου. Όσο για το φεστιβάλ δεν είναι απίθανο να επαναλάβεις κι εσύ με τη σειρά σου τις δικές μας ευχές για μακροημέρευση με την ίδια πάντοτε παιγνιώδη διάθεση που χαρακτηρίζει έναν από τους πλέον ανήσυχους πολιτιστικούς θεσμούς του θέρους! Είναι ωραία εκεί στο νησί της περιπλανώμενης Αριάδνης…

INFO: Πύργος Μπαζαίου (12ο χλμ. οδού Χώρα Νάξου – Αγιασσός, τηλ. 22850-31402) Από 24 Ιουλίου μέχρι 3 Σεπτεμβρίου. Αναλυτικά το πρόγραμμα του 10ου Φεστιβάλ Νάξου στην ιστοσελίδα: www.bazeostower.gr

Η ευτυχία έχει γεύση!

Μια μουσική κωμωδία έρωτα και κουζίνας έστησαν ο Αλέξανδρος Ντερπούλης και η Πωλίνα Καραναστάση στο 104 Κέντρο Λόγου και Τέχνης!

Στο πιο ψηλό κτήριο της πόλης, λίγο χαμηλότερα από τα σύννεφα, βρίσκεται το εστιατόριο μοριακής γαστρονομίας «Pick-less» του διάσημου μεν, δυστυχισμένου δε, σεφ Φάνη. Στην παγωμένη του, σχεδόν χειρουργική, κουζίνα χτυπάει η καρδιά της Ευτυχίας.
Στην Ευτυχία και τις καλές της …νεράιδες αρκούν 80 λεπτά γεμάτα νότες, χορό, χρώματα, γεύσεις και μυρωδιές για να μας μάθει πώς διανύεται η απόσταση από τον αδιάφορο βίο στην ευτυχισμένη ζωή. Ο συγγραφέας και η σκηνοθέτις της παράστασης μιλούν στον theatergoer για γευστικές σκηνικές επιλογές που αρωματίζουν τα βράδια μας στην οδό Θεμιστοκλέους!

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΦΟΙΝΙΤΣΗ

Τι συμβαίνει στη “Γεύση της Ευτυχίας”;
Αλέξανδρος Ντερπούλης: Η “Γεύση της Ευτυχίας” διαδραματίζεται στην κουζίνα ενός εστιατορίου μοριακής γαστρονομίας την διεύθυνση του οποίου έχει ένας επιτυχημένος μεν, δυστυχισμένος δε σεφ, ο Φάνης. Αν και οι καταβολές του ήταν τελείως διαφορετικές (ο πατέρας του είχε ταβέρνα) αυτός συμπορευόμενος με το κλίμα της εποχής, δημιούργησε ένα εστιατόριο που το χαρακτηρίζει η πολυπλοκότητα, η χειρουργική ακρίβεια, η αποστείρωση και η τέλεια εμφάνιση των φαγητών. Στοιχεία που εν πολλοίς χαρακτηρίζουν και τον ίδιο ως προσωπικότητα. Δίνοντας έμφαση στην επιφάνεια έχει ξεχάσει την ουσία και την απόλαυση που δημιουργούν στον άνθρωπο οι γεύσεις, οι μυρωδιές και τα συναισθήματα. Όλα αυτά θα προσπαθήσει να του τα ξαναθυμίσει η Ευτυχία, βοηθός και “τελευταίος τροχός της αμάξης” στην κουζίνα του Φάνη. Με τη βοήθεια του Θανάση, βοηθού και φίλου του Φάνη από την εποχή που δούλευαν στην ταβέρνα αλλά κυρίως με την βοήθεια των “καλών νεράιδων” της θα καταφέρει να πετύχει το σκοπό της ξεπερνώντας πολλά εμπόδια αλλά και το μεγαλύτερο εμπόδιο, την Πόπη, α΄ βοηθό του Φάνη, η οποία θέλει να τον καταστρέψει και να πάρει στα χέρια της το εστιατόριο. Μέσα από γεγονότα, κωμικά και δραματικά θα κάνει τελικά τον Φάνη να συνειδητοποιήσει ότι η ουσία βρίσκεται στην απλότητα και στην απόλαυση, αρκεί να μπορέσει να εκφράσει την αγάπη που κρύβεται μέσα του, τόσο σε αυτήν όσο και στα φαγητά που φτιάχνει.
Πως η γεύση καταφέρνει να επιφέρει την ευτυχία στις ψυχές των ανθρώπων μέσα από το έργο σας και μετά από τι είδους «περιπέτεια» αυτό επιτυγχάνεται;
Αλέξανδρος Ντερπούλης: Η γεύση, όπως και οι άλλες τέσσερις αισθήσεις είναι υπεύθυνες ή συνυπεύθυνες, αν θέλεις, για την δημιουργία των πέντε βασικών συναισθημάτων εκ των οποίων ένα από αυτά είναι η αγάπη. Επιλέξαμε τη γεύση κατ’ αρχάς να κινήσει τα νήματα στο έργο, γιατί συχνά αν όχι πάντα είναι αυτή που μας κάνει να χαιρόμαστε, να λυπόμαστε, να αγαπάμε, να μισούμε και να ποθούμε. Είτε αυτό συντελείται μέσω του φαγητού είτε μέσω της επαφής μας με τους άλλους. Έτσι η γεύση καταφέρνει να ενεργοποιήσει θύμισες, να προκαλέσει συναισθήματα, να διορθώσει λάθη αλλά και να ενώσει ανθρώπους. Λειτουργεί ως το μαγικό ραβδάκι που μετατρέπει τα πάντα και τους πάντες όπως θα έπρεπε πραγματικά να είναι, επιτελώντας το σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκαν. Για όλα αυτά όμως υπάρχει και το τίμημα που ο καθένας θα κληθεί να πληρώσει ψυχικά, συναισθηματικά και πρακτικά με τα εμπόδια, τις δυσκολίες, τις ταπεινώσεις αλλά και τις αισιόδοξες στιγμές που θα βρεθούν στο δρόμο του. Ένα τίμημα, όμως, που θα δικαιώσει το τελικό αποτέλεσμα και που φυσικά είναι λυτρωτικό για όλους.
Μίλησέ μου για τη συγγραφική επιλογή: η κομεντί να γίνει μιούζικαλ;
Αλέξανδρος Ντερπούλης: Ήταν μια επιλογή που συναποφασίσαμε από την αρχή με την Πωλίνα αφού και οι δύο είμαστε λάτρεις των μιούζικαλ. Εξ άλλου μέσα από το μιούζικαλ μπορεί να αναδειχθεί περισσότερο το είδος της ερωτικής κομεντί και γενικότερα των ερωτικών έργων. Υπάρχουν πάρα πολλά παραδείγματα που συνηγορούν σε αυτό, όπως για παράδειγμα το “Grease”, από τα γνωστότερα μιούζικαλ σε αυτό το είδος. Μπορείς μέσα από τα τραγούδια να εκφράσεις τις εσωτερικές σκέψεις των ηρώων κάτι που στην πρόζα για παράδειγμα θα γινόταν με μονόλογο. Εξ άλλου θεωρώ ότι η μουσική και τα τραγούδια εμπλουτίζουν ευφάνταστα την εξέλιξη του έργου και την κάνουν πιο ενδιαφέρουσα.
Σκηνοθετικά πως αντιμετωπίστηκε το έργο;
Πωλίνα Καραναστάση: Όνειρα και πραγματικότητα, μύθοι και αλήθεια, μια κουζίνα γεμάτη τραγούδια και εικόνες ευτυχίας: μια μουσική κωμωδία έρωτα και γαστρονομίας, αυτή είναι «Η γεύση της Ευτυχίας». Η Ευτυχία είναι για μένα, λοιπόν, η αισιοδοξία, η προσωποποίηση της θετικής ενέργειας που θα επικρατήσει και θα κατακλείσει τα πάντα με τρόπους απλούς, με ένα φροντισμένο πιάτο φαΐ που μοιράζεται, με ένα τραγούδι που μιλάει στην καρδιά, με την ανιδιοτελή αγάπη που προσφέρεται ακόμα και σε εκείνους που την αρνούνται. Η Ευτυχία είναι στο χέρι μας, να την πλάσουμε, να την «μαγειρέψουμε» και να την μοιραστούμε με τους ανθρώπους που αγαπάμε. Αυτό είναι το μήνυμα της παράστασης. Απλό και προσιτό σε όλους σαν ένα μελωδικό τραγούδι. Γιατί και τα τραγούδια μέσα στις μουσικές παραστάσεις δεν είναι παρά μεγέθυνση και εμβάθυνση στο συναίσθημα του ήρωα, απτή εξωτερίκευση του εσωτερικού του κόσμου. Για να εξυπηρετηθούν το μήνυμα και το συναίσθημα της Ευτυχίας, η μουσική είναι συναισθηματική και συγχρόνως αισθησιακή, ενώ οι στίχοι είναι συνειδητά δουλεμένοι όσο το δυνατόν για να είναι απλοί στη φόρμα τους και καθαροί στα νοήματα τους. Το ύφος της παράστασης και η αισθητική της είναι άλλοτε πολύ ρεαλιστικό σχεδόν βίαιο κι άλλοτε τελείως ονειρικό, χωρίς όμως ποτέ να είναι ευδιάκριτη η γραμμή μεταξύ πραγματικότητας της ζωής και του ονείρου της Ευτυχίας, όλα θα μπορούσαν να είναι αληθινά και τίποτε να μην συνέβη ποτέ.
Γιατί επιχειρούν εξαιρετικά σπάνια έλληνες συγγραφείς να γράψουν μιούζικαλ;
Αλέξανδρος Ντερπούλης: Το μιούζικαλ ως είδος είναι εξαιρετικά δύσκολο. Δε είναι απλώς μερικά τραγούδια που παρεμβάλλονται ανάμεσα στην πρόζα. Τα τραγούδια πρέπει να προωθούν και να εξελίσσουν την υπόθεση. Δεν σταματούν τη δράση, ίσα-ίσα την ενδυναμώνουν και τις δίνουν ξεχωριστό χρώμα! Αυτό δεν είναι και τόσο εύκολο στην πράξη και θέλει συγκέντρωση, επιμονή και υπομονή. Τα τραγούδια πρέπει ή θα έπρεπε τουλάχιστον να λειτουργούν καταλυτικά στο έργο και όχι απλώς να το στολίζουν με ωραίους και άσχετους στίχους. Ίσως αυτή η δυσκολία έχει κάνει πολλούς να μην θέλουν να ασχοληθούν με το μιούζικαλ καταλήγοντας έτσι να το απαξιώνουν ως ελαφρό και ανόητο. Μπορεί πάλι επειδή δεν είναι μέσα στην κουλτούρα μας. Τα τραγούδια στο θέατρο τα έχουμε ταυτίσει με τις μουσικές επιθεωρήσεις και ίσως είναι αυτό ένα ακόμα στοιχείο που πολλοί αποφεύγουν να τα συμπεριλάβουν. Όσες προσπάθειες έχουν γίνει περισσότερο ως μουσικές επιθεωρήσεις θα μπορούσες να τις χαρακτηρίσεις παρά ως καθαρόαιμα μιούζικαλ.
Δεν είναι η πρώτη φορά που η μαγειρική παίρνει τη θέση της στο 104. Πρόκειται για τυχαίο γεγονός ή για θεματικό άξονα;
Πωλίνα Καραναστάση: Πρόκειται για ένα τυχαίο μεν, ευτυχές δε γεγονός. Η σταθερή θεματική του 104, λόγω και της στενής του σχέσης με τις Εκδόσεις Καστανιώτη είναι η μεταφορά έργων με ρίζες σε άλλες μορφές τέχνης, λογοτεχνία, σινεμά κ.λπ, στη σκηνή. Το ξεκίνημα έγινε με την παράσταση της Λένας Φιλίπποβα το 2008 που ήταν βασισμένη στον Ντοστογιέφσκι, τον “Κύριο Επισκοπάκη” το 2009 του Ανδρέα Μήτσου που προέρχεται από το ομώνυμο βραβευμένο διήγημα, τις “Αισθηματικές Νουβέλες” που προέρχονται από τα αγαπημένα ελαφρά ροζ βιβλία τσέπης και βέβαια την “Ευτυχία” που προέρχεται από το σινεμά.
Εκτός από καλλιτεχνικό δίδυμο είστε ζευγάρι και στη ζωή. Η οικογενειακή συνύπαρξη αμβλύνει διαφωνίες ή ενστάσεις επί του καλλιτεχνικού ή αυτές δεν υφίστανται πλέον και η αισθητική σας είναι κοινή;
Πωλίνα Καραναστάση: Όλοι οι συνεργάτες μας ανήκουν στην ευρύτερη οικογένεια μας και βρίσκονται σε αυτή λόγω της κοινής αισθητικής, της σκληρής δουλειάς, του χιούμορ και της αυτοθυσίας που μας χαρακτηρίζει όλους μας. Αυτό δε σημαίνει βέβαια ότι δεν υπάρχουν διαφωνίες και μάλιστα σφοδρές, όπου στο τέλος κερδίζει πάντα το καλύτερο αποτέλεσμα για το έργο. Και πάντα κάποια στιγμή κλείνει η πόρτα της δουλειάς και ανοίγει η πόρτα της οικογένειας, που περιλαμβάνει μόνο τα μέλη της.
Αλέξανδρος Ντερπούλης: Συνήθως αποφεύγουμε να μιλάμε για τη συνεργασία μας στην προσωπική μας ζωή, μπορούμε να ξεχωρίζουμε τις δύο καταστάσεις. Ακόμα κι όταν αυτό γίνεται, γίνεται συγκεκριμένη ώρα που από πριν έχουμε καθορίσει μέσα σε αυστηρά χρονικά πλαίσια. Αν και είμαστε ζευγάρι στη ζωή αυτό δε σημαίνει ότι έχουμε και τις ίδιες αναζητήσεις. Επειδή όμως το πεδίο των αναζητήσεών μας είναι ευρύ, υπάρχουν φορές που διασταυρωνόμαστε και συνεργαζόμαστε. Δεν είναι εύκολο, ίσα-ίσα που είναι πολύ πιο δύσκολο. Και βέβαια υπάρχουν εντάσεις, ενστάσεις, διαφωνίες κ.λπ. Όμως πάντα βρίσκουμε κοινό σημείο πλεύσης αλληλοσυμπληρώνοντας ο ένας τον άλλον, ο καθένας με τις γνώσεις που έχει αποκομίσει στον τομέα που δραστηριοποιείται. Οι αμοιβαίες υποχωρήσεις, η μέχρι εσχάτων ανταλλαγή επιχειρημάτων αλλά και η κοινή αισθητική σε πολλά θέματα λειτουργούν θετικά για το τελικό αποτέλεσμα.

Κείμενο: Αλέξανδρος Ντερπούλης
Σκηνοθεσία: Πωλίνα Καραναστάση
Πρωτότυπη Μουσική: Cole Porter
Διασκευή και παραγωγή μουσικής: Νάσσος Σωπύλης
Στίχοι: Αλέξανδρος Ντερπούλης
Σκηνικά-κοστούμια: Νατάσσα Παπαστεργίου
Βοηθός σκηνοθέτη: Φωτεινή Μπιρλή
Χορογραφία: Έλενα Γεροδήμου
Φωτισμοί: Κατερίνα Μαραγκουδάκη
Φωτογραφίες: Μενέλαος Μυρίλλας
Οργάνωση παραγωγής: Θάνος Δημητριάδης
Παίζουν: Χριστέλα Γκιζέλη, Βαγγέλης Κρανιώτης, Γιάννης Λάζαρης, Γιάννης Πλιάκης,
Μάριος Σουγιουτζόγλου, Χριστίνα Φρονίστα
Σκηνή 104 -1: Πέμπτη-Κυριακή 21:30, Σάββατο: 18:30
Διάρκεια παράστασης: 80’
104: Θεμιστοκλέους 104, Εξάρχεια, τηλ.: 210-3826185

Ο Στέφανος Κακαβούλης είναι ο Άλτζι!

Με πολλές και διαφορετικές ιδιότητες ο Στέφανος Κακαβούλης εστιάζει την προσοχή του στο θεατρικό χώρο. Γράφει, παίζει, προβάλει νέες θεατρικές ομάδες. Αύριο, πρωτοχρονιά έχει πρεμιέρα σε ένα ολοκαίνουργιο χώρο στην Κυψέλη, πρωταγωνιστώντας στο ανεπανάληπτο έργο του Όσκαρ Ουάιλντ «Η σημασία να είναι κανείς σοβαρός».

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΦΟΙΝΙΤΣΗ

Πόσο επίκαιρος αποδεικνύεται ο Όσκαρ Ουάιλντ στην εποχή μας;
Ο Ουάιλντ ανήκει κι αυτός στο πάνθεον των λεγόμενων κλασικών συγγραφέων. Γιατί κάποιος συγγραφέας θεωρείται κλασικός; Κυρίως γιατί τα θέματα που θίγει έχουν μια διαχρονική αξία και αφορούν σταθερές που δεν αλλάζουν μέσα στα χρόνια. Σταθερές, όπως οι ανασφάλειες των ανθρώπων, οι αγωνίες τους, οι φόβοι τους, οι επιθυμίες τους κ.α. Ένας κλασικός συγγραφέας θα πάρει αυτές τις σταθερές συμπεριφοράς και θα τις σχολιάσει με τέτοιο τρόπο ώστε να φωτίσει πτυχές, που φαίνονται οικείες σε κάθε άνθρωπο οποιασδήποτε εποχής. Σαν να αναγνωρίζει τον εαυτό μέσα σ’ αυτές. Ο Ουάιλντ αν και είναι πολύ στενά συνδεδεμένος με την εποχή του και την κοινωνική τάξη που προερχόταν καταφέρνει αυτό τον σχολιασμό με πολύ εύγλωττο τρόπο.
Τι ακριβώς θίγει το έργο και πως καταφέρνει να στηλιτεύσει τα κακώς κείμενα μιας περασμένης εποχής με συγκεκριμένες συμπεριφορές ανθρώπων;
Το συγκεκριμένο έργο, που θεωρείται και προϊόν της πιο ώριμης συγγραφικής περιόδου του Ουάιλντ, ακριβώς πριν καταδικαστεί και μπει στη φυλακή, καυτηριάζει με πολύ έντονο ύφος και αιχμηρό τρόπο την λεγόμενη καθεστηκυία τάξη της τότε αριστοκρατίας του 19ου και την επίπλαστη σοβαρότητα που έφερε στην συμπεριφορά. Κάθε κίνηση, κάθε λέξη ήταν αποτέλεσμα μιας τυποποιημένης συμπεριφοράς που σκοπό είχε να δώσει συγκεκριμένες εντυπώσεις. Μιλάμε για μία κοινωνία που δεν έπαιζε ρόλο καθόλου και δεν αφορούσε η ουσία των πραγμάτων και οι ειλικρινείς προθέσεις. Όλα κινούνταν κάτω από ένα πέπλο επιτηδευμένης ευγενείας και ύφους. Μια κοινωνία που έδινε πρώτο λόγο στις συμβάσεις. Πόσο επίκαιρο και ειρωνικό ακούγεται αυτό σήμερα ε; Η κοινωνία του 2010 που υποτίθεται ότι έχει ισοπεδώσει συμβάσεις και τυπικές συμπεριφορές είναι τόσο εξαρτημένη από αυτές όσο ποτέ άλλοτε. Δες στο χώρο τον καλλιτεχνικό. Τόση παραγωγή και νέες φωνές χωρίς όμως να δίνεται ουσιαστικός χώρος σε πράγματα που όντως κουβαλάνε αλήθεια και θίγουν κατεστημένα και συμβάσεις. Ό, τι βγαίνει προς τα έξω πρέπει να υπακούει σε κανόνες που εξυπηρετούν συμφέροντα για να μπορέσει να επιβιώσει και να ακουστεί, ψέματα; Ο κύριος Ουάιλντ, λοιπόν, βάζει το καλό, ακριβό του σμόκιν, εισβάλει στα ιδιωτικά δωμάτια της αριστοκρατίας που τόσο καλά γνώριζε και την ισοπεδώνει. Βοηθούς του έχει δύο κολλητούς φίλους που με διαφορετικό τρόπο ο καθένας αντιστέκεται σ’ αυτή την σοβαροφανή κοινωνία. Τον Τζακ και τον Άλτζι.
Ποιον ρόλο έχεις αναλάβει και πως συντελεί στη διάρθρωση του μύθου;
Κρατώ τον ρόλο του Άλτζι, που όπως έχει αναφέρει και ο Ουάιλντ κρύβεται ο ίδιος πίσω απ’ αυτόν. Στενός φίλος του Τζακ – μετέπειτα Έρνεστ – γόνος αριστοκρατικής οικογένειας που όμως λόγω παιδείας και ιδιαίτερης ιδιοσυγκρασίας έχει απομυθοποιήσει μέσα του όλο αυτό το παιχνίδι των συμβάσεων και της υποκρισίας. Με τη βοήθεια ενός φανταστικού άρρωστου φίλου που έχει εφεύρει, κάνει διαλείμματα από την βαρετή καθημερινότητα και με την πρόφαση ότι τον φροντίζει ζει μια έκλυτη και ακόλαστη ζωή αντίθετη στους κανόνες της κοινωνίας. Παρόλα αυτά λόγω οικονομικής εξάρτησης παραμένει πιστός στο φαίνεσθαι της καλής συμπεριφοράς. Τζάμπα μαγκιά θα μπορούσε να πει κανείς. Μπορεί ο Ουάιλντ να έκανε τη δική του αυτοκριτική μέσα από τον χαρακτήρα αυτό μιας και ο ίδιος όσο και πολέμιος να ήταν της κοινωνίας, υπηρέτησε στο έπακρο τις συμβάσεις της. Από την άλλη έχουμε τον Τζακ, ο οποίος εκφράζει και το λογοπαίγνιο του τίτλου. Η σημασία να είναι κανείς σοβαρός, δηλαδή, Έρνεστ. Το όνομα Έρνεστ που δεν μεταφράζεται επακριβώς στα ελληνικά φέρει τις ιδιότητες του έντιμου, του ειλικρινή και του σοβαρού. Ο Τζακ από τη μεριά του έχει κι αυτός πλάσει ένα αδελφό φανταστικό, τον Έρνεστ για να μπορεί να το σκάει επίσης από την καθημερινότητα. Η διαφορά μεταξύ τους είναι ότι ο Άλτζι απολαμβάνει αυτό το παιχνίδι ρόλων με μια πιο έκφυλη και σαδιστική διάθεση ενώ για τον Τζακ είναι κάτι που αναγκαστικά κάνει όχι χωρίς ενοχές. Ο Τζακ κρατάει εν ολίγοις μια αθωότητα προθέσεων που στον Άλτζι δεν υπάρχει πια. Γι’ αυτό και στο τέλος του έργου ο Ουάιλντ βάζει συμβολικά τον Τζακ να ανακαλύπτει το αληθινό του όνομα που δεν είναι άλλο από Έρνεστ!
Σκηνοθετικά πως αντιμετωπίστηκε το έργο;
Υπηρετήθηκε όσο το δυνατόν πιο πιστά το κείμενο και το πνεύμα του Ουάιλντ. Μη ξεχνάμε πως η λονδρένζικη παράδοση δεν τρέχει στο αίμα μας. Οι Έλληνες είμαστε πολύ πιο χειμαρρώδης και πληθωρικός λαός. Εκφραζόμαστε με έντονες χειρονομίες και εξωστρέφεια, οπότε όλη αυτή η λογική του ψυχρού φλεγματικού χιούμορ δεν μας είναι τόσο οικεία. Ξέρεις, το συγκεκριμένο αυτό χιούμορ προέρχεται από τη λέξη phlegm – φλέγμα, και το εγκαινίασε ο Ουάιλντ συγγραφικά μιας και χαρακτήριζε την καθημερινότητα του. Το χιούμορ αυτό δηλαδή το φτύνουν οι ήρωές του όπως το φλέμα που μας κάθεται στο λαιμό με αποτέλεσμα να είναι απότομο και ακαριαίο. Όλοι οι ηθοποιοί προσπαθήσαμε να μπούμε στο λονδρέζικο αυτό πνεύμα και στο βαθμό που μπορούσε ο καθένας το καταφέραμε.
Η παράσταση εγκαινιάζει ένα νέο θέατρο. Μίλησέ μας γι’ αυτό.
Αυτή η ερώτηση ανήκει μάλλον στον εμπνευστή και ιδιοκτήτη του θεάτρου, το Γιώργο Λιβανό. Τι να πω; Μπράβο του για την προσπάθεια και τον κόπο που κατέβαλε για να φτιάξει έναν αμιγώς θεατρικό χώρο τόσο για το δικό του όραμα όσο και για άλλους νέους καλλιτέχνες. Χρειαζόμαστε νέους ανθρώπους με όραμα.
Διατηρείς μια αμιγώς θεατρική εκπομπή στο διαδίκτυο. Πως εξελίσσεται αυτή η προσπάθεια;
Ναι, μιας και μιλήσαμε για νέους με όραμα παίρνω καλή πάσα για την εκπομπή. Η σχέση μου με το θέατρο είναι σχέση πάθους, έρωτα. Γι’ αυτό και δεν έχω περιοριστεί μόνο σε μία ιδιότητα. Θέλω να κάνω θέατρο είτε αυτό λέγεται συγγραφή , είτε σκηνοθεσία, είτε υποκριτική. Ο χρόνος θα δείξει ποιο μπορώ να υπηρετήσω καλύτερα αλλά με ενδιαφέρουν όλα. Με ενδιαφέρει η έκφραση μέσω αυτής της τέχνης. Δεν θα μπορούσα λοιπόν να μην βρω έναν τρόπο μέσα από την πρωινή μου εργασία που να μην έχει να κάνει με το θέατρο. Σαν νέος στο χώρο βιώνω όλη αυτή την αγωνία του να υπάρξεις… να ακουστεί αυτό που έχεις να πεις. Η δημιουργία μιας εκπομπής λοιπόν για τις νέες φωνές που συνεχώς πληθαίνουν στο θέατρο δεν άργησε να πραγματοποιηθεί. Είναι ο δεύτερος χρόνος που η «Εν Θεάτρω» προβάλλεται από το διαδυκτυακό κανάλι http://www.hbchannel.tv και πράγματι νιώθω ευτυχής που δίνει την ευκαιρία σε νέους που επενδύουν χρόνο, χρήματα και πάθος να ακουστούν. Ελπίζω κάποια στιγμή να αγοραστεί και από κάποιο τηλεοπτικό κανάλι μιας και δεν υπάρχει παρόμοια θεατρική εκπομπή.

ΟΣΚΑΡ ΟΥΑΙΛΝΤ «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΝΕΙΣ ΣΟΒΑΡΟΣ» από την ομάδα «ΘΕΑΤΡΙΝΩΝ ΘΕΑΤΕΣ» σε σκηνοθεσία Γιώργου Λιβανού στο Studio ΚΥΨΕΛΗΣ (Σπετσοπούλας 9 και Κυψέλης, τηλ. 210 8819571 / 2130401873) ΠΡΕΜΙΕΡΑ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2010.

ΣΤΗ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΤΩΝ ΡΕΠΠΑ-ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ

Έργα, έργα, έργα για θέατρο, σινεμά και τηλεόραση. Το πλέον αναγνωρίσιμο συγγραφικό θεατρικό δίδυμο -μ’ ένα στόμα μια φωνή- αποκαλύπτει το πως γράφει διαλόγους που αφορούν στο θεατή.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΦΟΙΝΙΤΣΗ

Πόσα χρόνια κρατάει αυτή η συγγραφική συνεργασία;
Γνωριστήκαμε και συνεργαζόμαστε το 1987. Συνεπώς διατρέχουμε τον εικοστό δεύτερο χρόνο της συνεργασίας μας.
Πως προέκυψε; Τι ήταν αυτό που σας επιβεβαίωσε ότι μπορείτε να συνυπάρξετε στο ίδιο έργο;
Δεν ήμασταν φίλοι πριν συνεργαστούμε. Μας σύστησε η Άννα Βαγενά. Συναντηθήκαμε και γνωριστήκαμε προκειμένου να γράψουμε από κοινού ένα επιθεωρησιακό νούμερο για την Άννα. Η Άννα πίστευε ότι ταιριάζουμε και μπορούμε να δουλέψουμε μαζί. Μάλλον δεν έπεσε έξω γιατί μετά από αυτό το νούμερο ακολούθησαν εικοσιένα συναπτά χρόνια συνεργασίας. Βεβαίως ποτέ κατά την διάρκεια αυτής της εικοσαετίας δεν σκεφτήκαμε τι μας κάνει να συνυπάρχουμε και δεν νομίζουμε ότι χρειάζεται να σκεφτούμε πάνω σε αυτό το θέμα. Οι άνθρωποι προβληματίζονται κατά βάσιν για θέματα που τους δυσκολεύουν. Αφού η σχέση μας υπάρχει και λειτουργεί ποιος λόγος υπάρχει να το σκεφτούμε;
Πως λειτουργείτε; Ποιος κάνει τι σε αυτή την επαγγελματική σχέση;
Δεν έχουμε συγκεκριμένο ρόλο σε αυτή τη συνεργασία. Δουλεύουμε μαζί από την πρώτη λέξη στο χαρτί μέχρι το τελευταίο πλάνο στο μοντάζ (αν πρόκειται για τηλεόραση ή σινεμά) ή την γενική πρόβα και την πρεμιέρα (αν πρόκειται για θέατρο). Συζητάμε και συμφωνούμε μεταξύ μας κάθε ενέργεια και επιλογή και σαν συγγραφείς και σαν σκηνοθέτες.
Μιλήστε μας για το συγγραφικό σας εργαστήρι. Από την σύλληψη της ιδέας μέχρι το ανέβασμα της παράστασης.
Όπως φαντάζεστε κάθε έργο αρχίζει από μια ιδέα και αναπτύσσεται σε περίληψη της υπόθεσης μεταξύ των κύριων ρόλων. Η περίληψη αναπτύσσεται σε μια εκτεταμένη περιγραφή των σκηνών και όλων των ρόλων. Αυτή η σκαλέτα που είναι ο σκελετός του έργου (ας το πούμε έτσι) παίρνει σάρκα και μορφή με τους διαλόγους που είναι η τρίτη φάση του έργου η οποία οδηγεί στην ολοκλήρωση. Βέβαια εδώ πρέπει να ομολογήσουμε ότι όταν ολοκληρωθεί η δεύτερη φάση (σκελετός) ποτέ δεν ξεκινάμε από την αρχή προς το τέλος του έργου. Γράφουμε τις δύσκολες σκηνές του δεύτερου μέρους, μετά ολοκληρώνουμε το δεύτερο μέρος, γράφουμε το φινάλε και κατόπιν ξεκινάμε το έργο από την αρχή μέχρι το τέλος του πρώτου μέρους.
Δουλεύετε με προκαθορισμένη συνταγή ή κάθε φορά δοκιμάζετε νέους τρόπους εργασίας;
Δοκιμάζουμε διάφορες εκφραστικές φόρμες σε δραματουργικό επίπεδο αλλά ποτέ σε τρόπο δουλειάς. Η τακτική (μικρή περίληψη – σκελετός και μετά διάλογοι με πρώτο το δεύτερο μέρος του έργου και μετά το πρώτο) δεν αλλάζει ποτέ.
Έχετε συζητήσει το ενδεχόμενο προσωπικής καριέρας; Συγγραφικά εννοώ.
Μέχρι σήμερα όχι. Ποτέ.
Θέατρο, κινηματογράφος, τηλεόραση. Που αισθάνεστε σαν στο σπίτι σας;
Για να πούμε την αλήθεια πουθενά δεν αισθανόμαστε άβολα. Αλλά την αίσθηση σπιτιού είναι δύσκολο να στην δώσει μια ταινία. Σε κάθε ταινία μαζεύεται ένας ετερόκλητος κόσμος (συνεργείο, ηθοποιοί κ.λ.π.) για δυο μήνες γυρίζουν σαν τους τσιγγάνους από σημείο σε σημείο, μέσα σε αντίξοες πολύ συχνά συνθήκες, αγωνίζονται, ζουν σαν οικογένεια (με όλα τα καλά αλλά και τα δύσκολα μιας οικογένειας) και σε δυο μήνες χωρίζουν με ένα τελευταίο τραπέζωμα. Πιο πολύ μοιάζει με σπίτι το θέατρο. Για δυο μήνες πας κάθε μέρα στο ίδιο σημείο, προστατευμένος μέσα σε ένα κτήριο που είναι φτιαγμένο για αυτή τη δουλειά και στον ίδιο αυτό χώρο η παράσταση υπάρχει για ένα χρόνο και πολλές φορές για δυο η για τρεις. Ιδιαίτερα για μας το θέατρο ΠΕΙΡΑΙΩΣ 131 που το γνωρίσαμε σαν αποθήκη, ζήσαμε την μετατροπή του σε θέατρο και ανεβάζουμε έργα επί 12 χρόνια έχει για μας την οικειότητα ενός δεύτερου σπιτιού και οι θίασοι και το προσωπικό του θεάτρου είναι για μας ένα είδος «οικογένειας».
Συμμερίζεστε τον διαχωρισμό “ποιοτικό / εμπορικό” θέατρο;
Φυσικά. Αλλά η αίσθηση της ποιότητας είναι πολύ υποκειμενική. Η αίσθηση της ποιότητας είναι καθαρά προσωπικό θέμα και έχει νόημα μόνο στην έκφραση της γνώμης του καθ’ ενός στον κλειστό προσωπικό του κύκλο. Αλλά δεν πιστεύουμε ότι υπάρχουν καθολικοί κανόνες που θα μπορούσαν με αντικειμενικό τρόπο να ορίσουν την δουλειά την δική μας και των συναδέλφων μας.
Το “ποιοτικό” θέατρο στην Ελλάδα μήπως, λέω μήπως, είναι η επίφαση του εμπορικά αποτυχημένου;
Όχι φυσικά. Αν με την έννοια «ποιοτικό» εννοείτε το μειοψηφικό, δηλαδή αυτό που δείχνει να αρέσει σε πιο λίγους ανθρώπους, δεν νοείται τέτοια γενίκευση. Για να μην κάνουμε κουτσομπολιό ας φέρουμε παράδειγμα από τα δικά μας έργα. Το Safe Sex έκανε 1.500.000 εισιτήρια, το Οξυγόνο 150.000. Αυτό τι σημαίνει; Ότι το Οξυγόνο ήταν μια ταινία με επίφαση και ότι το Safe Sex είναι ποιοτικότερο; Όχι βέβαια. Το γεγονός ότι ο κόσμος πιθανότατα δεν θέλει να δει ταινίες η θεατρικά έργα που θέτουν τα θέματα με άμεσο η προκλητικό τρόπο και προτιμούν τις κωμωδίες, αυτό δεν σημαίνει ότι οι κωμωδίες είναι καλλίτερες. Αλλά ούτε και χειρότερες. Η επιτυχία ενός έργου την ώρα που πρωτοπαρουσιάζεται είναι ένας δείκτης της ποιότητας του αλλά όχι απόλυτος. Μόνο ο χρόνος δικαιώνει η ξεγυμνώνει ένα έργο. Το Τρίτο Στεφάνι του Ταχτσή όταν πρωτοεκδόθηκε πούλησε λίγα αντίτυπα αλλά από τότε επανεκδίδεται διαρκώς. Αυτό τελικά δικαιώνει το συγκεκριμένο βιβλίο.
Θεατρικά ποιες κλασικές πένες σας έχουν επηρεάσει και σε τι βαθμό;
Κανένας δεν γεννιέται εν κενώ και όποιος νομίζει ότι είναι πρωτότυπος η είναι ηλίθιος και αυταπατάται η είναι πονηρός και μας κοροϊδεύει. Η ανθρώπινη αφήγηση αρχίζει και τελειώνει με τον Οιδίποδα Τύραννο που είναι η μεγαλύτερη τραγωδία, το μεγαλύτερο υπαρξιακό δράμα, το μεγαλύτερο αστυνομικό και η μεγαλύτερη φάρσα των αιώνων. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι άνθρωποι σταμάτησαν να γράφουν θέατρο (και κατόπιν σινεμά). Οι φόρμες της αφήγησης υπάρχουν γύρω μας παντού και είναι για όλους μας δεδομένες. Ο συνδυασμός τους είναι που μπορεί να αποδώσει ένα έργο προβλέψιμο και βαρετό η ένα έργο δυνατό και προσωπικό. Συνεπώς από τον Αριστοφάνη ως τον Καμπανέλλη και τον Σακελάριο και από τον Μολιέρο μέχρι τον Ρέη Κούνεη είμαστε αυταπόδεικτα επηρεασμένοι απ όλους. Και όχι μόνο απ αυτούς. Ένας κωμωδιογράφος δεν επηρεάζεται μόνο από κωμωδιογράφους. Η χρήση των δομικών υλικών ενός έργου μπορεί να πάρει διδάγματα και από την παράδοση των δραματικών έργων η ακόμα και από το μυθιστόρημα. Όλα μας επηρεάζουν και όλα μας σχηματίζουν και μας κάνουν συγγραφείς. Τόσο οι σπουδαίοι της τέχνης μας όσο και η ίδια η ζωή όπως την εισπράττουμε μέσα στον μικρόκοσμο μας.
Τι ρόλο παίζει η πολιτική στα θεατρικά σας έργα;
Τεράστιο αλλά όχι με την τρέχουσα επικαιρική της έννοια. Έχουμε κάνει πολύ λίγο επιθεώρηση. Βασικά το πόστο μας είναι η μυθοπλασία η οποία δεν μπορεί να αναφέρεται άμεσα σε αυτό που συμβαίνει πολιτικά γύρω μας. Η μυθοπλασία μέσα από τις «υποθέσεις» των έργων έχει σαν στόχο την καταγραφή του αισθήματος της εποχής όπως διαμορφώνεται στην ζωή των «υποθετικών» ηρώων του έργου. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα έργα είναι απολίτικα. Γιατί δεν υπάρχει καμιά εκδήλωση της ζωής που να είναι εντελώς άσχετη με την πολιτική και να μην επηρεάζεται από την πολιτική και να μην δημιουργεί δευτερογενώς πολιτική. Για παράδειγμα η κωμωδία μας «Φούστα Μπλούζα» που περιοδεύει φέτος σε όλη τη χώρα έχει να κάνει με τον ερωτισμό, θέμα σε πρώτο επίπεδο άσχετο με την πολιτική, είναι μια καθαρά πολιτική κωμωδία, μιας και έχει να κάνει με μειονότητες. Πολύ περισσότερο πολιτική είναι η κωμωδία μας «Συμπέθεροι απ’ τα Τίρανα» που ασχολείται με το ρατσισμό.
Ποιο από τα έργα που έχετε ανεβάσει θεωρείτε πως θα αφοράει τον κόσμο και τα επόμενα χρόνια;
Αν λάβουμε υπ’ όψιν ότι τα έργα μας δεν είναι επικαιρικά ελπίζουμε ότι θα αφορούν και αργότερα. Φυσικά κάθε έργο κατά βάσιν εμπερικλείει το «εδώ και τώρα» της κοινωνίας και της ιστορικής περιόδου που τα ανέδειξαν. Αλλά αν περιέχουν μια βαθειά αλήθεια που αφορά και διαχρονικά την ανθρώπινη μοίρα μπορεί και να επιβιώσουν των συνθηκών της εποχής τους. Αυτό ελπίζουμε για τα έργα μας.
Και κάτι τελευταίο, υπάρχουν άπαιχτα έργα σας στο συρτάρι;
Όχι. Ποτέ δεν υπήρχαν.

Ο Σταύρος Τσακίρης για τον «Ιώβ» αλλά και την ιώβεια υπομονή απέναντι στους «μεγάλους νταβατζήδες και λαδοπόντικες» του θεάτρου μας!

IΩΒ, ΜΙΑ ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ

Ο Ιώβ έχει μείνει στη μνήμη μας μέσα από τη φράση, που ακόμα χρησιμοποιούμε, «ιώβεια υπομονή». Η ιστορία του από την Παλαιά Διαθήκη έχει εμπνεύσει πλήθος σύγχρονους καλλιτέχνες. Από τον Μπλέικ έως τον Μπέικον. Από τον Ταρκόφσκι έως τους U2. Ο Σάμουελ Μπέκετ ομολογεί ότι το σύνολο του έργου του εμπνέεται και κυριαρχείται από το βιβλίο του Ιώβ. Το βιβλίο του Ιώβ είναι η συνείδηση του ανθρώπου για τη φθαρτή φύση του βίου του και την απελευθέρωσή του από τη σκλαβιά του φόβου. Όταν αποδεχτεί τα γεγονότα σαν μια πιθανή εξέλιξη που απορρέει από τη φύση του δεν μπορεί παρά να γίνει δημιουργικός και αισιόδοξα σοφός. Με αφορμή αυτήν ακριβώς την ιστορία ο σκηνοθέτης Σταύρος Τσακίρης και με μία ομάδα δεκαπέντε νέων ηθοποιών ετοίμασαν μια ιδιαίτερη, σύγχρονη παράσταση με θέμα τη φθαρτή φύση της ζωής των ανθρώπων και τον φόβο τους για το «απρόοπτο» και την αυτόματη μεταβολή του βίου τους, με τίτλο: «Ιώβ. Μία αυτοβιογραφία».

Ο σκηνοθέτης Σ. Σ. Τσακίρης -όρθιος στο βάθος- εποπτεύει τον πολυμελή (καθήμενο) θίασο στην Αίθουσα Ιφιγένεια του Ελληνικού Κόσμου.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΦΟΙΝΙΤΣΗ

Τι σας οδήγησε στην ιστορία του Ιώβ;
Το σχέδιο για τον ΙΩΒ ξεκίνησε πριν από δέκα χρόνια χωρίς φανερές αιτίες. Άρχισε σιγά-σιγά να διαμορφώνεται σαν μονόλογος και μια καρέκλα οδοντογιατρού με προφανείς αναφορές στον μύθο του πάσχοντος ανθρώπου. Στη συνέχεια προέκυψε μια εικονοκλαστική άποψη κοντά στην φόρμα των πλατωνικών διαλόγων. Δηλαδή, τα πρόσωπα που χρησιμοποιούνταν ήταν ο Ιώβ και οι τρεις φίλοι του. Ένα καθαρό «θέατρο λόγου». Στη συνέχεια ακολούθησε μια εκδοχή με τη μορφή αφηγήματος και τη χρήση μικρών ανθρωπόμορφων ομοιωμάτων (κούκλες). Κάθε προσπάθεια διεκόπτετο μετά από μερικές πρόβες. Ώσπου ένα ξαφνικό συμβάν μου έμαθε τον παντοτινό φόβο του ανθρώπου για το «απρόοπτο συμβάν». Ο Αριστοτέλης το αποκαλεί «αυτόματο». Η ακαριαία μεταβολή του Βίου. Τότε άρχισα να καταλαβαίνω ότι μπορεί να μην είμαστε όλοι «Ιώβ» αλλά όλοι ζούμε με τον φόβο της μοίρας του. Αυτός ο φόβος είναι η κινητήρια δύναμη στη ζωή μας.
Μιλήστε μας για τη θεματολογία του πρωτογενούς λεκτικού υλικού αλλά και της performance που δομήσατε.
Το βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης είναι ένα ερμητικό βιβλίο που αρχίζει μετά από δύο αφηγηματικά κεφάλαια σαν ένας φιλοσοφικός διάλογος πάνω στα δεινά που προκύπτουν στον άνθρωπο και αν αυτά είναι προϊόντα θεϊκής τιμωρίας, δίκαιης ή άδικης, αν είναι παίγνιον του διαβόλου, ή αν είναι συστατικά του φθαρτού βίου. Τέλος, η παρέμβαση του νεαρού που επεισοδιακά εμφανίζεται δίνει μια κοινωνική διάσταση ενός φθαρμένου κόσμου από την κακή χρήση των προηγούμενων γενεών. Στο τελευταίο κεφάλαιο ο Θεός παρουσιάζεται και αναλαμβάνει να δώσει εξηγήσεις. Το σχέδιο του Θεού είναι ανεξήγητο για τον άνθρωπο μιας και δεν αντιλαμβάνεται το συμπαντικό όλον άρα αγνοεί τις αιτίες των γεγονότων και των φαινομένων, ούτε μπορεί να ερμηνεύσει τον βίο των ανθρώπων. Αγνωστικισμός ή πρακτική Καμπάλα το ένα και το αυτό. Εμείς αφού επιλέξαμε τα αποσπάσματα που χρειαζόμασταν τα δώσαμε στους ηθοποιούς που τα επεξεργάστηκαν και τα απόδωσαν ο καθένας σύμφωνα με το λεκτικό του ιδίωμα και τον ψυχισμό του. Μετά άρχισε η μακρόχρονη επεξεργασία των κειμένων μέσα από αυτοσχεδιασμούς. Άρχισαν να διαμορφώνονται ανθρώπινα μοντέλα που διαχειριζόταν τον λόγο, άρα και ο λόγος διαμορφωνόταν. Τέλος, αυτά τα ανθρώπινα σκίτσα εντάχτηκαν σε μια ιστορία με πολύ χαλαρούς αρμούς και εκεί χρειάστηκε ένα πρόσθετο κείμενο. Επιλέχτηκε να είναι κοινότυπες μονολεκτικές προτάσεις που οδηγούσαν όμως ακαριαία στο «θέλω» του ήρωα. Η αφήγηση των πράξεων, των αντιδράσεων, των αισθημάτων, των επιθυμιών έμεινε να γίνεται με τη γλώσσα της χειρονομίας, του βλέμματος, της σιωπής. Χωρίς καμιά εκζήτηση, ούτε χρήση κάποιου θεατρικού κώδικα εφευρημένου ή κοινόχρηστου. Μόνος γνώμονας, η ασυνείδητη καθημερινότητα.
Πως αντιμετωπίσατε θεατρικά αυτή την παραβολή της Καινής Διαθήκης; Διατηρήσατε τον χριστιανο-ηθικο-διδακτικό χαρακτήρα της κι αν ναι σε τι βαθμό και για ποιο σκοπό;
Τα αποσπάσματα που χρησιμοποιούνται τα εκφωνούν τα θεατρικά πρόσωπα σαν το βιβλίο του ΙΩΒ να είναι μια κοινή παράδοση και όλοι γνωρίζουν το βιβλικό κείμενο από στήθους. Όταν, λοιπόν, το χρειάζονται τη δεδομένη στιγμή το επικαλούνται και το εκφωνούν σαν να είναι ένας λόγος μέσα σε εισαγωγικά. Επαναλαμβάνουν μάλιστα κάθε φορά «τότε ο Ιώβ είπε…», « ο Βαλδάδ είπε…», «ο Ελιούς είπε…». Όσο για την ηθική, αρά και τη διδακτική άποψη του βιβλίου, τη βρήκα αρκετά ενδιαφέρουσα γιατί είναι ενάντια σε κάθε ηθικό κανόνα άρα και κάποια διάθεση διδακτισμού. Χλευάζει στο τέλος κάθε ανθρώπινη ερμηνεία του Θείου και κατ’ επέκταση κάθε προσπάθειά του να βαδίσει στο δρόμο του. Ο άνθρωπος ανακάλυψε την ηθική για να ελέγχει άλλους ανθρώπους κι όχι για να υπηρετεί τον δημιουργό του.
Γιατί κατά την γνώμη σας εξακολουθεί να απασχολεί διάφορους -και με διαφορετικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα- ανθρώπους των γραμμάτων και των τεχνών η ιστορία του Ιώβ;
Γιατί δεν έπαψε ο άχθος του βίου άρα και ο θάνατος να αποτελούν αναπάντητα ερωτηματικά για τον άνθρωπο. Είναι τιμωρία ή λύτρωση. Είναι ακόρεστη η χαρά της ζωής ή μια πλάνη; Είμαστε όντα πνευματικά ή ζώα με μνήμη κι αυτό μας τυραννάει. Σίγουρα το σύμπαν και σε μικρογραφία η γη δεν χτίστηκαν για να αποτελέσουν ένα ιδανικό ντεκόρ που εμείς θα περάσουμε μια εξαίσια εκδρομή. Αλλά ούτε ο Θεός είναι ένας τοκογλύφος που περιμένει το ενέχυρο. Την ψυχή μας. Όσο δεν παίρνουν μια πειστική απάντηση τέτοια ερωτηματικά το βιβλίο του Ιώβ θα είναι πάντα χρήσιμο. Σαν μια… ιδιαίτερη μαβιά λάμψη όπως το αποκαλεί ο Bono των U2!
Τι ρόλο έπαιξε το «απρόοπτο» στη δική σας ζωή και τι περιθώρια του «αφήνετε» να ξαναπαίξει στο μέλλον;
Παίζει μόνο του και με εμπαίζει. Και υποψιάζομαι πως έτσι θα συνεχίσει. Ευτυχώς δεν ζητά την συνδρομή ούτε την παρέμβαση μου. Ευτυχώς… κι έτσι διατελώ εν πλήρη συγχύσει αθώος.
Το θέατρο είναι μια τέχνη που απαιτεί αν μη τι άλλο «ιώβεια υπομονή»; Κι αν ναι σε ποια σημεία;
Το Θέατρο είναι έργο ανθρώπων και κακώς απαιτεί ιώβεια υπομονή. Ποιος άνθρωπος ορίστηκε κριτής ή τιμωρός ή δάσκαλος άλλου ανθρώπου. Μόνο κάτι απαίδευτοι και φοβικοί μπορούν να επιτρέψουν στον εαυτό τους τέτοιο ρόλο. Και επειδή η αμάθεια βασιλεύει αποκτήσαμε στο θέατρο πολλούς τέτοιους βασιλιάδες. Σιγόκαιει η φωτιά που θα τα σαρώσει όλα. Ο χρόνος τον έρωτα φέρει αλλά και τον αίρει…
Πως και ένας σκηνοθέτης με τη δική σας καλλιτεχνική πορεία αποφασίζει να συνεργαστεί με άπειρους και πρωτοεμφανιζόμενους ηθοποιούς;
Είναι πράγματι μεγάλη τιμή για μένα, 15 νέοι ηθοποιοί, 2 μελλοντικοί σκηνοθέτες, μία εικαστικός καλλιτέχνες, μια καλλιτέχνης του video, μια μέλλουσα παραγωγός, 2 ακόμη ηθοποιοί που για λόγους ανωτέρας βίας δεν έφτασαν στο τέλος, 2 νεανικές ομάδες που μου εμπιστεύθηκαν τον χώρο τους και τον πληρώνουν από το χαρτζιλίκι τους και δεν δέχτηκαν να πάρουν λεφτά από μένα και μια δεκάδα πρώην φοιτητές μου από το πανεπιστήμιο να βρίσκονται μέσα σ’ αυτήν τη δουλειά ή να βρίσκονται δίπλα πρόθυμοι σε ό,τι χρειαστεί. Αυτό είναι το μεγαλύτερο δώρο που μου επιφύλασσε αυτή η ζωή. Είμαι πολύ τυχερός γιατί το έζησα. Δουλέψαμε οκτώ μήνες, κάθε μέρα, από τις έξι έως… Είχαμε σκαμπανεβάσματα κι όταν ένιωθα ότι λυγίζουμε έσφιγγα παραπάνω το σκοινί και έλεγα «σας αγαπώ» κι όλοι απαντούσαν «κι εμείς σ’ αγαπάμε». Τι άλλο να πω;! Όταν αρχίζαμε μου χάρισαν ένα μπλουζάκι που έγραφε «πρέπει να σπάσουμε τις αλυσίδες» είναι μια φράση από ένα λαϊκό τραγούδι αλλά και η τελευταία φράση από το ΚΕΦΑΛΑΙΟ του Μαρξ. Εμείς θέλαμε να ξεπεράσουμε τις αδυναμίες μας και τις προκαταλήψεις μας. Ελπίζω να έγινε το πρώτο βήμα. Σίγουρα υπάρχουν και εμπειρότεροι και ίσως ικανότεροι ηθοποιοί που όμως δεν κάνουν τίποτα να αρνηθούν το φιλάρεσκο εγώ τους άρα και το αναμενόμενο παίξιμό τους. Αυτοί οι νέοι άνθρωποι προσπάθησαν να σπάσουν τις αλυσίδες των προκαταλήψεων και να δουν το κοινό, τον εαυτό τους, με το δειλό μάτι της ειλικρίνειας. Η σεμνότητα, η ειλικρίνειά τους, ο συλλαβισμός της νέας γλώσσας τους κάνει μοναδικούς και μένα ευεργετηθέντα.
Ωστόσο, μπολιάζετε νεανικό –καλλιτεχνικά- θίασο με εμπειρότατους και καταξιωμένους λοιπούς συντελεστές. Τι απορρέει από αυτή την πρόσμιξη δυνάμεων;
Οι «καταξιωμένοι» δεν είναι μια έκφραση δημοσιογραφική όταν χρησιμοποιείται για τον Μετζικώφ, τον Κουμεντάκη, την Ντεκώ. Είναι οι καλλιτέχνες της καρδιάς μου. Χαρίζουν τόσα χρόνια παντού την τέχνη τους σε μένα χάρισαν την καρδιά τους. Όταν δείτε το αποτέλεσμα, τότε θα δείτε πόσο φτωχό είναι αυτό που λέω. Η παράσταση αυτή έχει τη δωρεά των πνευμάτων τους. Ξέρω, ακούγομαι υπερβολικός, ενθουσιώδης και ευλογώ το σπίτι μου. Δεν είναι όμως έτσι γιατί ποτέ δεν ησύχασα με ένα αποτέλεσμα. Έχω σκηνοθετήσει 64 παραγωγές και πολλές φορές με πλατειά αποδοχή. Κι όμως τα βράδια μου κυλούσαν στον διάδρομο του σπιτιού που τον μέτραγα δεκάδες φορές. Θέλω αυτήν τη φορά να πω ότι το μαγικό συνέβηκε και δεν ήταν θαύμα, μου το χάρισαν αυτοί οι φίλοι μου.
Η παράσταση εγκαινίασε ένα νέο χώρο που δείχνει να πληροί τις προδιαγραφές υποδοχής ενός θεατρικού γεγονότος. Μιλήστε μας για το πώς χειριστήκατε τις δυνατότητες ή τις ιδιαιτερότητες της αίθουσας «Ιφιγένεια Β».
Στα τέλη Αυγούστου βρεθήκαμε χωρίς χώρο. Η ασυνέπεια αυτή του επιχειρηματία είναι συνηθισμένη για τα ελληνικά δεδομένα διαχείρισης θεατρικών χώρων! Η μικρή μεγάλη εξουσία αυτών των ανθρώπων κάποτε πρέπει να γίνει θέμα. Η πολιτεία, το ΕΚΕΘΕΧ, οι ιδιοκτήτες; Δεν ξέρω… Αλλά σύντομα οι εξελίξεις δεν θα συμφέρουν κανένα. Ξέρετε πόσο αποτιμώνται τέσσερις τοίχοι, με 100 καρέκλες, χωρίς άδεια λειτουργίας θεάτρου, χωρίς άδεια από την πυροσβεστική, χωρίς τους στοιχειώδεις κανόνες καθαριότητας και ασφάλειας για μια μέρα; Ίσως και πεντακόσια ευρώ! Δηλαδή, 12.500 ευρώ το μήνα! Πώς σας φαίνεται; Ίσως πολλές φορές και χωρίς απόδειξη ή τιμολόγιο. Κακοί οι μεγάλοι νταβατζήδες αλλά και οι λαδοπόντικες χειρότεροι. Και όμως οι περισσότεροι τα δίνουν και σιωπούν. Άλλες φορές δίνουν τα 2/3 και γράφουν ότι είναι συμπαραγωγοί με τον πονετικό θεατρώνη που ξαναεπιχορηγείται για την προσπάθεια που κάνει για την προώθηση της θεατρικής τέχνης (…) Το θέατρο παραμένει η τέχνη που πλουτίζουν αυτοί που δεν απαλλάχτηκαν από το πνεύμα της νυχτερινής εργασίας και άλλα «εδώδιμα-αποικιακά»! Μέσα στην ατυχία και πριν την συντριβή κρίνεται η ανθεκτικότητα του φύλακα αγγέλου σου. Στην περίπτωση μας λεγόταν ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ και Δημήτρης Εφραίμογλου. Το ΘΕΑΤΡΟΝ είναι ένας νέος χώρος, ευρωπαϊκών προδιαγραφών ως προς τις κτιριακές εγκαταστάσεις, τον εξοπλισμό, και την νοοτροπία. Πάντα με την ισχυρή παρουσία του κ. Εφραίμογλου και την ακούραστη συμπαράσταση του καλλιτεχνικού διευθυντή κ. Θρασύβουλου Γιάτσιου αλλά και όλων ανεξαιρέτως των διοικητικών και τεχνικών συνεργατών πήραμε φτερά. Η ελληνική μιζέρια, η γκρίνια, τα σκυθρωπά πρόσωπα εξορίστηκαν εκεί που τους ανήκει. Δουλεύουμε και δημιουργούμε όπως αξίζει σε ανθρώπους στον 21ο αιώνα. Η αίθουσα ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ εγκαινιάζεται σαν θεατρικός χώρος από εμάς κι αυτό είναι μια ξεχωριστή τιμή. Η διάταξη σκηνής-θεατών πιστεύουμε είναι αυτό που δίνει μια άλλη πνοή στην παράσταση. Αποτελεί εμπειρία και για τους ηθοποιούς αλλά κυρίως για τους θεατές. Κάθε μορφή σκηνής δημιουργήθηκε μέσα από τις αισθητικές αλλά και κοινωνικές ανάγκες της εποχής της. Νομίζουμε ότι κι εμείς έχουμε την σκηνή της εποχής μας. Δεν υπάρχουν ψευδαισθήσεις, δεν υπάρχουν μυστικά και μυστήρια. Το θεατρικό γεγονός είναι γυμνό όσο η πραγματικότητα. Είναι θαυμαστό όσο ένας σχοινοβάτης που διακινδυνεύει πάνω στο σκοινί. Γίνεται ποίηση όπως ένα τυχαίο γεγονός με πλησιάσει και η φαντασία μου επενδύσει στο φευγαλέο της ύπαρξής του.
Η συστηματική επαφή σας με το είδος της τραγωδίας πώς διοχετεύεται στα άλλα είδη θεάτρου με τα οποία κατά καιρούς καταπιάνεστε;
Η τραγωδία δεν είναι Θέατρο είχε πει ο Καστοριάδης και θέλω να συμφωνήσω. Είναι η τέχνη του Θεάτρου. Πήγα κοντά της γιατί φοβόμουν το Θέατρο και την ανεμελιά του. Πάντα θαύμαζα τους μουσικούς, τους ζωγράφους, τους συγγραφείς που ήξεραν τόσο έντεχνα και υπομονετικά να κατασκευάζουν την τέχνη τους. Να την κρίνουν, να την διαβάζουν, να συνομιλούν για αυτήν, να την σχεδιάζουν και όλοι μαζί το μέλλον της. Οι άνθρωποι του θεάτρου κατανάλωναν τον χρόνο στην διεκπεραίωση μιας ξένης φορτωτικής. Άλλοτε την έλεγαν σεβασμό κι άλλες παρόμοιες ηχηρές αναξιόπιστες προθέσεις. Τώρα τελευταία στο παγκόσμιο θέατρο έρχεται ένας πιο αθώος κόσμος. Λιγότερο καταφερτζής και με αληθινή αγωνία για την τέχνη του. Δεν αγαπά αυτές τις γλυκερές ιστορίες, ούτε ονειρεύεται να διηγείται τα πάθη άλλων. Υπάρχει βέβαια ακόμη αυτή η λαίλαπα των έξυπνων και «αληθινών» έργων που ο Παντελής Χορν λέγεται Ρέβενχιλ ή κάτι άλλο εξωτικό σε μεταφράσεις αποφοίτων των σχολών Στρατηγάκη. Αλλά ποτέ ο ψευδοπροφήτης δεν παραδίδεται αμαχητί. Ο Μπέκετ έδειξε το δρόμο και σύντομα θα φανούν οι απόγονοί του. Τότε δεν θα υπάρχει διαχωρισμός τραγωδίας και Θεάτρου. Αργεί να βρει τον δρόμο του γιατί ήταν απαγορευμένο και δέκα αιώνες. Ενώ καμιά άλλη τέχνη δεν έχει υποστεί κάτι τέτοιο. Δεν αγνοώ πολλές εξαιρέσεις και εποχές που είχαν βρει ένα βηματισμό αλλά οι σαλτιμπάγκοι που πολεμούσαν μόνο για τον επιούσιο και κολάκευαν τις εξουσίες και έκρυβαν μέσα στις συντεχνίες τον πλαδαρό κιτρινισμένο πρόσωπό τους γρήγορα οικειοποιούνταν την στιγμή και την έκρυβαν με τις ηχηρές γαϊδουροφωνάρες τους. Η τραγωδία, ευτυχώς, έμοιαζε απόκοσμη και άντεχε στην κυριλέ διαχείρισή τους. Για μένα ήταν το κρυφό σχολείο που μου έμαθε την Αλφάβητο. Θέλω κάποτε να μάθω να γράφω μια πρόταση που θα έχω καταφέρει να σκεφτώ.

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ:
Σύνθεση και επεξεργασία του κειμένου: Σταύρος Σ. Τσακίρης
Τα κείμενα των προβολών: Γιώργος Βέλτσος (από τη σύνθεση ΗΣΥΧΙΑ). Τα κείμενα των μονολόγων αποδόθηκαν από το βιβλίο ΙΩΒ της Παλαιάς Διαθήκης με τη συνεργασία των ηθοποιών που τα ερμηνεύουν.

Σκηνικά-Κοστούμια: Γιάννης Μετζικώφ
Μουσική: Γιώργος Κουμεντάκης
Φωτισμοί: Ελευθερία Ντεκώ
Video: Νάντια Σκούρτη
Ειδικές κατασκευές: Εύα Νικολοπούλου
Βοηθός σκηνοθέτη: Στέλιος Πατσιάς, Θοδωρής Ρέκας
Παραγωγή: Omicron 2, μια εταιρεία για τις τέχνες

Παίζουν οι ηθοποιοί:
Γεωργία Αγκονσίλιο, Νίκος Αλεξίου, Κωσταντίνα Αποσκίτη, Ανδρέας Γιαννόπουλος, Κωσταντίνα Κλαψινού, Κλεάνθης Κόκκορης, Νατάσα Κρητικού, Ευθύμης Λιάτος, Κυριακή Μήτσου, Βάσω Μορφιαδάκη, Όλγα Νικολαϊδου, Χριστίνα Πασχάλη, Στέλιος Πατσιάς, Ελευθερία Ρουσάκη, Τζωρτζίνα Χρυσκίωτη

Στο «ΘΕΑΤΡΟΝ» – Αίθουσα Ιφιγένεια Β, Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος», Πειραιώς 254, Ταύρος τηλ.: 212 254 0314

Μέχρι τις 20 Δεκεμβρίου 2009

Όταν η Βίβλος και η Αναγέννηση εμπνέουν…

Η εταιρεία θεάτρου χορού και άλλων τεχνών DameΒlanche, που δραστηριοποιείται στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη από το 1998, παρουσιάζει από τις 15 Δεκεμβρίου και για λίγες βραδιές την παράσταση «Ιουδίθ- αποχωρισμός από το σώμα» του Howard Barker σ’ έναν μη θεατρικό χώρο, στην γκαλερί Skouze3 στο Μοναστηράκι. Πρόκειται για τη βιβλική ιστορία της Ιουδίθ και του Ολοφέρνη που αναφέρεται στα «Απόκρυφα» και που έχει αποτελέσει θέμα αναπαράστασης στην ιστορία της δυτικής ζωγραφικής. Ο ίδιος ο συγγραφέας αποκαλύπτει ότι εμπνεύσθηκε για να γράψει το έργο του από τον σχετικό πίνακα της Ιταλίδας αναγεννησιακής ζωγράφου Αρτεμισίας Τζεντιλένσκι. Η αντίφαση που απεικονίζεται στον πίνακα της Τζεντιλένσκι ανάμεσα στην απαράμιλλη ομορφιά της Ιουδίθ και στην αγριότητα της σκηνής της δολοφονίας του Ολοφέρνη οδήγησαν τον Μπάρκερ να συνθέσει ένα έργο όπου το προσωπικό ερωτικό στοιχείο και ο πόθος της ηδονής συμπλέκονται με την επιτακτική πολιτική πράξη της εξουδετέρωσης του άσπονδου εχθρού. Στο έργο του Μπάρκερ ο Ολοφέρνης μετατρέπεται σε φιλόσοφο του θανάτου και η Ιουδίθ προτάσσει την προσωπική ερωτική της επιθυμία στην πολιτική της αποστολή, δημιουργώντας μια κατάσταση λυρισμού, πάθους, έντασης και προσμονής. Η αβεβαιότητα και η ένταση της προσμονής ανάμεσα στο ερωτικό ζευγάρι ενισχύονται και περιπλέκονται ακόμη περισσότερο με την εισαγωγή από τον Μπάρκερ ενός τρίτου προσώπου, μιας υπηρέτριας που συνοδεύει την Ιουδίθ στη φονική της αποστολή. Η υπηρέτρια παίζει με απόλυτη μαεστρία τον υποκριτικό ρόλο μιας ζενικής δούλας, ενώ πότε ύπουλα πότε στα ίσια ωθεί την Ιουδίθ στην πράξη της εκτέλεσης. Πρόκειται για ένα τρίγωνο εξουσίας που παίζει το ανελέητο παιχνίδι του επί σκηνής μέχρι που η καταλυτική μορφή της υπηρέτριας/ υποβολέα οδηγεί την Ιουδίθ, χαμένη στην ερωτική της σαγήνη, στην εκτέλεση της μοιραίας πράξης. Η κινητήριος δύναμη της DameΒlanche, Χρύσα Καψούλη, μιλάει από την πλευρά του περφόρμερ και του σκηνοθέτη για αυτό το νέο πρότζεκτ, το οποίο βρίσκεται σε διαδικασία εξέλιξης.

Η Χρύσα Καψούλη σε πρώτο πλάνο συνεχίζει την προσωπική της πορεία στο θέατρο και τις τέχνες επιλέγοντας αυστηρά το ρεπερτόριό της αλλά και τους χώρους διαδραμάτισης των παραστάσεων που ανεβάζει.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΦΟΙΝΙΤΣΗ

Γιατί αυτό το έργο του Χάουαρντ Μπάρκερ, σήμερα;
Πρώτα απ’ όλα, είναι ένα πολύ ανοιχτό κείμενο που θέτει σύγχρονους προβληματισμούς, την έννοια της πολιτικής, της εξουσίας, των πολέμων, τον ιμπεριαλισμό των χωρών-κρατών. Θέτει ζητήματα κουλτούρας, γλώσσας, της αποδοχής του διαφορετικού, τη σύγκρουση. Ένα κείμενο που ταυτόχρονα διαπραγματεύεται τις σχέσεις των φύλων και την εξουσία-διαμάχη που ελλοχεύει ανάμεσα τους. Μ’ ενδιαφέρει ο τρόπος γραφής του Howard Barker∙ μιλάμε για ποιητικό θέατρο, το οποίο ερευνώ τα τελευταία 10 χρόνια.
Η εναλλαγή των ρόλων από τους ηθοποιούς είναι σκηνοθετική επιλογή ή συγγραφική επιθυμία και τι πρακτικά σημαίνει για τα δρώντα πρόσωπα;
Είναι σκηνοθετική επιλογή. Τα πρόσωπα εκτός από σύμβολα και στοιχεία ενός μύθου οριακά είναι αληθινά πρόσωπα που κινούνται σε real time και αυτό που έχει τη μεγαλύτερη σημασία είναι η όραση κάτω απ’ τις γραμμές του κειμένου.
Τι πραγματεύεται ο Μπάρκερ μέσα από τη βιβλική φιγούρα της Ιουδήθ;
Δημιουργεί μια ελλειπτική, αιχμηρή μορφή που αντιπροσωπεύει την αιματηρή πράξη, παίρνοντας υπόψιν του το γεγονός ότι αυτή η ιστορία έχει χρησιμοποιηθεί χιλιάδες φορές σαν σύμβολο. Είναι μια παραβολή που μπορεί και ορίζει αρχετυπικές ηρωίδες, θυσίες, δολοφονίες εν ονόματι της πίστης. Το ζητούμενο είναι να δειχτεί πως η ηρωική πράξη της Ιουδίθ που τόσο έχει αναπαρασταθεί και στους πίνακες και στην σκηνή, δεν έχει πια νόημα, ή δεν είχε ποτέ άλλο νόημα από αυτό της καταστροφής• μια μεγάλη, οριακά ανεξέλεγκτη αιματηρή στιγμή.
Τι ερωτήματα θέτει ο συγγραφέας και τι είδους αμφιβολίες σπέρνει στο κοινό εφορμώντας από τον πίνακα της αναγεννησιακής ζωγράφου Αρτεμισίας Τζεντιλένσκι;
Πίσω από μία πράξη δολοφονίας μπορεί να κρύβονται και να καλύπτονται πολύ διαφορετικοί λόγοι και καταστάσεις. Ο Barker παίζει πάρα πολύ με τους καθρέφτες και τα κάτοπτρα. Οι θεατές καθρεφτίζονται πάνω στους χαρακτήρες και η αντανάκλαση τους είναι παραμορφωτική.
Κατά πόσο διατηρείται η εικονογράφηση του μύθου από την Ιταλίδα Τζεντιλένσκι στην παράστασή σας;
Απολύτως καθόλου. Έχει ακολουθηθεί μία άκρως αφαιρετική γραμμή, θα έλεγε κανείς σε αντίστιξη με τα χρώματα και τις εντάσεις της Αναγέννησης. Ο προβληματισμός κινείται γύρω από τον δεύτερο τίτλο του έργου “Ιουδίθ” που είναι “Αποχωρισμός από το σώμα”. Οι συνεργάτες σ’ αυτό το ταξίδι είναι ο Αντώνης Βολανάκης, ο οποίος υπογράφει και τα κοστούμια και ο Αλέξανδρος Μιστριώτης.
Πως επιτυγχάνεται παραστασιακά η διάλυση του Χώρου;
Θα υπάρχουν κινούμενες εικόνες στο χώρο- κοινώς προβολές- οι οποίες αποδομούν την σκηνική πραγματικότητα, την κατακερματίζουν.
Τι ωθεί την Ιουδήθ στο φόνο και ερμηνευτικά πως το αντιμετωπίσατε;
Αυτή είναι η πιο σημαντική σκηνή του έργου και όλη η σκηνοθεσία μου ξεκίνησε απ’ αυτή τη σκηνή. Προσπάθησα πρώτα να ερμηνεύσω πως η Ιουδίθ σκοτώνει τον Ολοφέρνη και πως ο Ολοφέρνης βαδίζει προς το θάνατο. Είναι μία σκηνή που δεν θα ήθελα να την αποκαλύψω. Περιμένω να τη δείτε και να αποκαλυφθεί στα μάτια σας.
Και σε αυτή την παράσταση σκηνοθετείτε και πρωταγωνιστείτε. Τι αποτελέσματα ενέχει από την μέχρι τώρα εμπειρία σας αυτή η διπλή δοκιμασία;
Είναι ένα έργο που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με τα στερεοτυπικά των πρωταγωνιστών. Είναι ένα έργο τριών πρωταγωνιστών. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι δεν αντιμετωπίζω τη σκηνοθεσία ως μία θεωρητικός, αλλά δρω. Αυτό που με ενδιέφερε από ένα σημείο και μετά στο θέατρο ήταν το ερευνητικό του κομμάτι, έτσι μπήκα ως performer και ως άνθρωπος της performance στο καθαρά δημιουργικό μέρος της διαδικασίας. Πήρα την ευθύνη να είμαι και ο παραγωγός των επιλογών μου. Είναι μια πολύ επίπονη διαδικασία που μπορεί να με διάλεξε κι αυτή.
Θέατρο σε γκαλερί! Τι θέλετε να αποκομίσει ο θεατής από την συγκεκριμένη συνθήκη και τι αποκομίσατε εσείς κατά τη διάρκεια των δοκιμών;
Η μορφή της παράστασης δεν είναι τέτοια, η οποία θα μπορούσε να φιλοξενηθεί σ’ έναν αμιγώς θεατρικό χώρο. Η παράσταση έχει στοιχεία promenant, άρα θέλαμε έναν πολύ μεγάλο χώρο που θα το επέτρεπε όλο αυτό. Μέσα από μεγάλη αναζήτηση βρέθηκε η Skouze3, που πρότεινε ο Αντώνης Βολανάκης και εκεί αναπτύσσει μία φωτογραφική εγκατάσταση, όπου τοποθετεί και τον υπότιτλο A parting from the Body επιζωγραφισμένο ως ένα τοπίο πίσω από τα σώματα. Στο πίσω μέρος του μυαλού μου υπάρχει και μια άλλη σκέψη ότι θα συν-κινήσει κι ανθρώπους που αποφεύγουν το θέατρο. Δεν είναι μία επιλογή που γίνεται πρώτη φορά απ’ την DameBlanche -θα θυμίσω ότι έχουμε παίξει σε βιομηχανικούς χώρους, σε κατεστραμμένα σχολεία, σε παλιά χαμάμ νυν αρχαιολογικούς χώρους, σε μουσεία, σε ναούς (γενί τζάμι).
Απ’ όσο γνωρίζω πρόκειται για μια «εν εξελίξει εργασία». Πως σκέπτεστε να κινηθείτε μελλοντικά προς την ολοκλήρωσή της και με τι, ενδεχομένως, διαφοροποιήσεις;
Η “εν εξελίξει εργασία” δεν νοείται ως μία δουλειά που είναι ανολοκλήρωτη αλλά μία εν κινήσει διαδικασία. Η βασική μελλοντική διαφοροποίηση αφορά στους χώρους, μία παράσταση εν εξελίξει αλλάζει τόπους και στιγμές. Δεν είμαστε ένας θίασος, ο οποίος θα επινοικιάσει ένα θέατρο και θα παίξει εκεί δύο μήνες, άλλα ένα project που ανάλογα με το χώρο θα διαφοροποιείται, θα εξελίσσεται.

Συντελεστές:
Συγγραφέας: Howard Barker
Σκηνοθεσία: Χρύσα Καψούλη
Δραματουργική Επεξεργασία: Χρύσα Καψούλη, Αλέξανδρος Μιστριώτης
Εγκατάσταση: Αντώνης Βολανάκης, Αλέξανδρος Μιστριώτης
Κοστούμια: Αντώνης Βολανάκης
Θεατρολόγος – Βοηθός Σκηνοθέτη: Μελίνα Μαρκάκη
Παραγωγή: DameBlanche

Ηθοποιοί:
Ολοφέρνης: Απόστολος Φράγκος
Υπηρέτρια: Michele Valley
Ιουδίθ: Χρύσα Καψούλη

Χώρος: Skouze3 (πλ. Αγίας Ειρήνης, Μετρό Μοναστηράκι)
Απαραίτητη η κράτηση θέσης στα τηλέφωνα: 6977 426273, 210 2232213

ΑΓΡΥΠΝΟΙ –ΜΕ ΑΙΤΙΑ!- ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

Την έκτη μέρα της εβδομάδας, το Σάββατο, το Γκαζοχώρι στενάζει απ’ τις ορδές των νεολαίων που φαντασιώνονται πως το βράδυ τους ανήκει διεκδικώντας μια «γωνιά» προσοχής από τους άλλους -τους κατά φαντασίαν συμπαίκτες μιας ακόμα νεοελληνικής φρενίτιδας που διασφαλίζει τη μοναδικότητα του Ατόμου ως στάση ζωής- πασπαλισμένης από αλκοόλη, ιδρώτα και καμιά φορά (πρόωρο) σπέρμα. Ως αντιπρόταση στη μαζική υστερία εκείνης της νύχτας μια ομάδα νέων δημιουργών καταπιάνεται με μια ιστορία που δεν συζητιέται στις παρέες των υπολοίπων, των αρωματισμένων και καλοβαλμένων νεόπλουτων. Άλλωστε, «το AIDS δεν αφορά ποτέ εμάς τους ίδιους!». Εμείς, οι αλώβητοι, οι ασπιδοφόροι της ηδονής ξέρουμε πώς να προστατεύουμε τα σαρκία μας. Αυτό, ίσως, να πίστευε κατά βάθος και ο ήρωας της Interactive Multimedia Theatre Performance μέχρι να έρθει η πραγματικότητα και να τον διαψεύσει περίτρανα. To PROTOLIO είναι το starting project της νεοσύστατης ομάδας SleepLess και αποτελεί ό,τι πιο φρέσκο και ειλικρινές έχω παρακολουθήσει τελευταία! Ο λόγος και στα τρία μέλη της ομάδας που δεν μασάει τα λόγια της ούτε και τα σκηνικά της όνειρα. Με το καλησπέρα, ο άνθρωπος που από ώρα καταγράφει σε μια βιντεοκάμερα τις κινήσεις μας ομολογεί στον καθένα και σε όλους μαζί: «Χαίρομαι που είσαι εδώ απόψε. Ειλικρινά ήθελα πολύ καιρό να μιλήσω σε κάποιον…»

Οι SleepLess (Βασιλική Παπαϊωάννου, Μιχάλης Παλίλης, Τζωρτζίνα Βασιλοπούλου) υπογράφουν το PROTOLIO, μια συλλογική δουλειά για τον χειρότερο εφιάλτη των σεξουαλικά ενεργών του πλανήτη!

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΦΟΙΝΙΤΣΗ

Ποιοι είναι οι SleepLess και τι το νέο κομίζουν στο αθηναϊκό θεατρικό τοπίο;
Βασιλική Παπαϊωάννου: Οι SleepLess (Βασιλική Παπαϊωάννου, Μιχάλης Παλίλης, Τζωρτζίνα Βασιλοπούλου) είναι μια νέα καλλιτεχνική ομάδα, η οποία έχει ως στόχο να δράσει στο χώρο της σύγχρονης πειραματικής τέχνης…Τα τελευταία δύο χρόνια, είχα έντονα το όραμα να δημιουργήσω μία ομάδα νέων καλλιτεχνών, οι οποίοι, με κοινό ενδιαφέρον τον δημιουργικό πειραματισμό, θα ενώσουν τις γνώσεις και τις ικανότητές τους και θα διερευνήσουν το πλαίσιο της σύγχρονης performance. Mε τον Μιχάλη Παλίλη είχαμε συνεργαστεί τον Ιούνιο του 2008 παρουσιάζοντας το PROTOLIO στο Θέατρο Επί Κολωνώ, σε ένα καθαρά θεατρικό minimal πλαίσιο με (δική μου) πρωτότυπη μουσική επένδυση. Βρεθήκαμε μετά από καιρό, το καλοκαίρι που πέρασε. Ο Μιχάλης μου πρότεινε να ξανακάνουμε το PROTOLIO κι εγώ του πρότεινα να πειραματιστούμε, πάνω στο κείμενο και στην ερμηνεία του, με ήχους και εικόνες και να δημιουργήσουμε ένα multimedia περιβάλλον για την performance, και την ιδέα μου για την ομάδα. Με την Τζωρτζίνα Βασιλοπούλου είχα γνωριστεί λίγο καιρό πριν, και θέλαμε να δουλέψουμε μαζί για κάτι καινούριο. Μετά από κοινές αναζητήσεις και πολλές καλλιτεχνικές συναντήσεις, αποφασίσαμε να δημιουργήσουμε τους SleepLess και να ξεκινήσουμε με το project που παρουσιάζουμε. Το PROTOLIO είναι theatre-based performance,οπότε σίγουρα αφορά και το θεατρικό κοινό της πόλης που επιθυμεί να παρακολουθεί σύγχρονες πειραματικές παραστάσεις. Γενικά, θέλουμε να δουλέψουμε με Ήχο, Λόγο, Εικόνα, Κίνηση και, όταν έχουμε κάτι να πούμε, να το λέμε συνδυάζοντας τα προσωπικά του μέσα έκφρασης ο καθένας μας και να δημιουργούμε σύγχρονες πειραματικές παραστάσεις με την δική μας αισθητική επικοινωνίας.
Πως προέκυψε η συγκεκριμένη επωνυμία; «Άγρυπνοι» ως προς τι;
Β. Π.: Μετά από πολλές ιδέες και προτάσεις όλων μας, καταλήξαμε στο όνομα που αντιπροσώπευε καλύτερα την ομάδα: SleepLess. Οι SleepLess αγρυπνούν, καταγράφουν, αναζητούν, δημιουργούν και καταθέτουν. Σκοπός τους η καλλιτεχνική αφύπνιση, η απλή έμπνευση και ο δημιουργικός πειραματισμός μέσω σύγχρονων μορφών τέχνης. Μουσική-Ήχος, Digital Video, Θέατρο, Μovement συνεργούν σε ένα multimedia πλαίσιο, με στόχο να προσφέρουν στο κοινό και να μοιραστούν μαζί του μια εμπειρία, μια ιδέα, ένα ερέθισμα ή ένα βίωμα που μας κινητοποίησε. Ίσως απλά μια κοινή «ανησυχία».
Τι ακριβώς συμβαίνει στην πρώτη σας δουλειά;
Β. Π.: Το PROTOLIO είναι μία «ψηφιακή» θεατρική παράσταση και προτείνει τη συνύπαρξη ήχων, θεάτρου και ψηφιακής εικόνας. Ο Μιχάλης έχει γράψει ένα άμεσο, ρεαλιστικό, ζωντανό κείμενο και πρωταγωνιστεί σε έναν ιδιαίτερα εξομολογητικό μονόλογο, με πολλές εκπλήξεις για το κοινό. Η Τζωρτζίνα έχει επιμεληθεί τα visuals, τα οποία αποκαλύπτουν μνήμες, χαρακτήρες, τοπία συνδεδεμένα με τον ήρωα. Δείχνουν συναισθηματικές, εσωτερικές εικόνες του, άλλοτε με εικαστική αισθητική, και άλλοτε με ψηφιακά επεξεργασμένα πλάνα . Εγώ έχω δημιουργήσει την μουσική που επενδύει τα visuals και το ηχητικό περιβάλλον της performance. Έχω ηχογραφήσει και επεξεργαστεί ήχους από διαφορετικούς τρόπους παιξίματος (Timbres) ηλεκτρικής κιθάρας, με την πρόθεση να δημιουργήσω την ηχητική διάσταση του ήρωα. H Mουσική, η οποία, μερικές φορές, με μία έντονη sustained νότα, υπενθυμίζει την κατάσταση στην οποία αυτός βρίσκεται, υποβάλλει συναισθήματα και δημιουργεί την επιθυμητή ατμόσφαιρα. Στο PROTOLIO, οι Ήχοι συνομιλούν με τον performer και διαμορφώνονται κάθε φορά ζωντανά. Κάθε παράσταση είναι μοναδικά δημιουργική. Γενικά, ο θεατής συμμετέχει στο δρώμενο με την παρουσία του. Είναι ο απόλυτα απαραίτητος συμπρωταγωνιστής. Συμμετέχει και βιώνει μια εμπειρία.
Γιατί κατά τη γνώμη σας το εν λόγω ζήτημα που θίγει η παράσταση εξακολουθεί να παραμένει ταμπού στη χώρα μας;
Τζωρτζίνα Βασιλοπούλου: Το ζήτημα που θίγει η παράσταση συνδέεται άμεσα με προκαταλήψεις και παλαιωμένες απόψεις. Οι προκαταλήψεις αυτές εξακολουθούν να υφίστανται στην χώρα μας, καθώς η ενημέρωση για το ζήτημα αυτό έχει αδρανήσει. Η παράσταση σχολιάζει με έναν τρόπο αυτές τις προκαταλήψεις. Τα τελευταία χρόνια διακρίνω έναν εφησυχασμό στον χειρισμό αυτού του ζητήματος στη χώρα μας. Αυτό τον εφησυχασμό προσπαθεί η παράσταση να σχολιάσει.
Η παράσταση ενέχει βιωματικό χαρακτήρα; Αντλείται από προσωπικές εμπειρίες το υλικό σας;
Μιχάλης Παλίλης: Η παράσταση δεν αναφέρεται σε συγκεκριμένες εμπειρίες. Μολονότι το ερέθισμα για τη συγγραφή του κειμένου αφορά σε στοιχείο της πραγματικότητας και συγκεκριμένα στη συνέντευξη μιας γυναίκας που διάβασα τυχαία σε μια εφημερίδα, η δραματουργία της παράστασης δεν είναι «ρεαλιστική», δεν αποτυπώνει περιπτωσιολογικά την πραγματικότητα. Από τη συνέντευξη αυτής της γυναίκας έχουν κρατηθεί στο κείμενο της παράστασης μονάχα δυο προτάσεις. Το υπόλοιπο είναι προϊόν συγγραφής και μόνο. Παρά το γεγονός ότι με ενδιαφέρει άμεσα το θέατρο-ντοκουμέντο και η συγγραφή ενός τέτοιου έργου, τελικά μόνο εξ αντανακλάσεως (από άποψη κειμένου) υπάρχει στο PROTOLIO αυτή η πρόθεση. Το έργο δεν μιλάει για ένα συγκεκριμένο περιστατικό-μαρτυρία. Ωστόσο, η σκηνοθεσία και ιδιαίτερα η ύπαρξη μιας κάμερας που καταγράφει τα τεκταινόμενα επί σκηνής, προσδίδει στο όλο εγχείρημα τον χαρακτήρα του ντοκουμέντου-performance, του θεατρικού γεγονότος που συμβαίνει εδώ και τώρα. Πρέπει ακόμη να τονίσω ότι πολύ συνειδητά στην συγγραφή του έργου δεν στράφηκα στην καταγραφή εμπειριών ανθρώπων που βιώνουν το κυρίαρχο ζήτημα του κειμένου. Αυτό θα οδηγούσε σε δρόμους περισσότερο συναισθηματικούς, που δε θα εξυπηρετούσαν το τελικό παραστασιακό αποτέλεσμα. Το κείμενο και η παράσταση τελικά ευελπιστούν –και νομίζω επιτυγχάνουν- να μιλήσουν για πολλά θέματα και όχι μόνο για το κυρίαρχο ζήτημα. Το ευτύχημα, βέβαια, είναι ότι άνθρωποι που έχουν προσλαμβάνουσες για αυτό το ζήτημα μας έχουν πει ότι το κείμενο και η παράσταση ανταποκρίνονται με επιτυχία στην πραγματικότητα, γεγονός που μας χαροποιεί ιδιαίτερα.
Η διαρκής απεύθυνση προς το κοινό δημιουργεί προβλήματα στον περφόρμερ με τον παράγοντα του απρόβλεπτου να υποσκάπτει την προδιαγεγραμμένη πορεία του θεάματος;
Μ. Π.: Η διαδραστική φύση της παράστασης όχι μόνο δεν δημιουργεί προβλήματα, αλλά, αντίθετα, είναι μεγάλη ευλογία για τον περφόρμερ… Κάθε παράσταση είναι ένας ζωντανός, απρόβλεπτος οργανισμός. Όταν απευθύνεσαι άμεσα στο κοινό, η βασική αρχή του θεάτρου και γενικότερα του θεάματος, το αίτημα της επικοινωνίας, δοκιμάζεται στο έπακρο. Νομίζω ότι κλειδί για την επιτυχία του εγχειρήματος είναι η πρόθεση με την οποία πλησιάζεις το κοινό. Στο κείμενο της παράστασης αναφέρεται ότι «πρέπει να συναντάς τον θάνατό σου καθαρός και πρόθυμος». Νομίζω ότι το ίδιο πρέπει να κάνεις και με την επαφή με το κοινό. Να είσαι καθαρός (δηλαδή ειλικρινής) απέναντι του και πρόθυμος (να το ακούσεις, να συνυπάρξεις μαζί του). Η αντίδραση του κοινού ποτέ δεν είναι ίδια . Αλλά αυτή είναι η μαγεία του θεάματος. Έχουν υπάρξει παραστάσεις που κάποιος γέλασε σε σημείο που δεν είχα υπολογίσει ότι θα γέλαγε, απάντησε σε ένα ερώτημα που του έκανα, ή το σημαντικότερο, συγκατάνευσε με ανακούφιση ή αναστέναξε σε μια απορία μου. Αυτή είναι η πεμπτουσία της φύσης του θεάματος: η κρυφή συνενοχή και η ουσιαστική συνύπαρξη. Η γοητεία της δουλειάς μας είναι αυτές ακριβώς οι στιγμές που ο χρόνος «πυκνώνει», που το βλέμμα σου συναντά το βλέμμα του απέναντι και συνεννοείται… Έργο του περφόρμερ είναι, νομίζω, να προετοιμαστεί για το απρόβλεπτο και όχι να το φοβάται. Είναι προσπάθεια δύσκολη, ωστόσο, απόλυτα δημιουργική και ανακουφιστική. Η παράστασή μας επιδιώκει το απρόβλεπτο κατά κάποιο τρόπο. Το κείμενο και η σκηνοθεσία ξαφνιάζουν (και όχι τρομάζουν) τον θεατή. Το ηχητικό περιβάλλον της Βασιλικής ακολουθεί και σχολιάζει τη δράση, συνυπάρχει με αυτήν, ώστε το τελικό αποτέλεσμα της παράστασης να μην είναι κάθε βράδυ το ίδιο. Το ίδιο συμβαίνει και με το οπτικό υλικό της Τζωρτζίνας που ο χρόνος στον οποίο αναπαράγεται σε κάθε παράσταση δεν είναι ποτέ ίδιος. Θεωρώ το απρόβλεπτο και το «λάθος» συστατικά στοιχεία της δουλειάς μας. Ερεθίσματα, προκλήσεις και όχι δυσκολίες. Στο βαθμό που γνωρίζεις την ανάγκη που σε κάνει να μιλάς στο κοινό και την πορεία που πρέπει να έχει το θέαμα, το απρόβλεπτο μετουσιώνει την όλη διαδρομή σε πιο ενδιαφέρουσα και ουσιαστική.
Κάποια στιγμή ένα περίστροφο σημαδεύει απευθείας το κοινό. Πως αντιδράει το κοινό σ’ αυτή τη δράση;
Μ. Π.: Η δράση αυτή έρχεται σε ένα σημείο της παράστασης που δραματουργικά πρέπει να έρθει και προηγείται και έπεται άλλων δράσεων. Αυτό που θέλω, ουσιαστικά, να τονίσω είναι ότι η δράση αυτή δεν γίνεται για εντυπωσιασμό ή ευκολία, αλλά ουσιαστικά για να προχωρήσει δραματουργικά το θέαμα. Η αντίδραση του κοινού είναι μάλλον αυτή που περίμενα. Το κοινό ξαφνιάζεται και συνειδητοποιεί ότι τα πράγματα ίσως να γίνονται λίγο ασυνήθιστα και επικίνδυνα. Το κοινό σιωπά και παρακολουθεί προσπαθώντας να καταλάβει. Ίσως και να «μαζεύεται» στη θέση του, αλλά ποτέ δεν αποσύρεται συναισθηματικά. Σίγουρα δεν είναι η πρώτη φορά που παρουσιάζεται όπλο επί σκηνής. Κλασικά έργα (π.χ. η «Έντα Γκάμπλερ» του Ίψεν) ή μοντέρνα (όπως το «Ποιος φοβάται την Βιρτζίνια Γουλφ;» του Άλμπι) εμφανίζουν με κάποιο τρόπο όπλο επί σκηνής. Η συγκεκριμένη χρήση του περίστροφου στην περφόρμανς μας και οι μέχρι στιγμής αντιδράσεις του κοινού επιβεβαιώνουν την προσδοκία μας, που δεν είναι άλλη από την ουσιαστική συναισθηματική εμπλοκή του κοινού στο δρώμενο. Σαν το όπλο να «οπλίζει» τα πράγματα περισσότερο άμεσα και λειτουργικά.
Η παράσταση ανεβαίνει κάθε Σάββατο στην καρδιά της μαζικής διασκέδασης της πόλης σαν να αντιπροτείνει το διαφορετικό στις επιλογές των Αθηναίων. Υπήρχε μια τέτοια σκέψη ή είναι τυχαία η ημέρα;
Τ. Β.: Η επιλογή του χώρου και γενικά της περιοχής ήταν δική μας. Το Σάββατο προέκυψε στην πορεία, και, αυτός ο συνδυασμός αποτελεί μάλλον μια εναλλακτική πρόταση για το κοινό της πόλης μας.

Κείμενο / Σκηνοθεσία / Performance: Μιχάλης Παλίλης
Καλλιτεχνική Διεύθυνση / Μουσική Σύνθεση /Sound Design: Βασιλική Παπαϊωάννου
Visuals: Τζωρτζίνα Βασιλοπούλου
Video art / Graphic Design: Στέλλα Μεταξά
Graphic Design: Γιώργος Αλεξίου
Εικονοληψία: Γ.Παπαϊωάννου, Γ.Τηνιακός, Σ.Barbe, Λ.Τσάλτα
Βοηθός Σκηνοθέτη: Βιργινία Κλαστάδα
Τεχνικός ήχου / εικόνας: Απόστολος Μαντζουράνης

Κάθε Σάββατο στις 20.45, μέχρι 19/12/2009
Χώρος: art / house, Λ.Κωνσταντινουπόλεως 46 – Κεραμεικός
Τηλέφωνα επικοινωνίας: 6970134560, 6932904256, 6946073822

ΤΑ ΒΡΑΒΕΙΑ ΤΩΝ ΚΡΙΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ 2009

Η Ένωση Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών και ο Πολιτισμικός Οργανισμός του Δήμου Αθηναίων, οργάνωσαν και φέτος την τελετή απονομής των Βραβείων και Τιμητικών Διακρίσεων των Κριτικών Θεάτρου και Μουσικής 2009, καθώς και των Βραβείων «Κάρολος Κουν» 2009, η οποία πραγματοποιήθηκε σήμερα το μεσημέρι Δευτέρα 7 Δεκεμβρίου στην Αίθουσα «Δημήτρης Μητρόπουλος» του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Αναγνωρισμένος ως ο εγκυρότερος σχετικός θεσμός, τα Βραβεία Κριτικών αγκαλιάζουν όλες τις κατηγορίες της ελληνικής λόγιας δραστηριότητας στα δύο αυτά κεντρικά παραστατικά αντικείμενα, αλλά και τη θεατρολογική και μουσικολογική επιστήμη. Ας δούμε, όμως, πριν απ’ όλους την κρίση στα του θεάτρου -αναφέρονται όλες οι υποψηφιότητες, με έντονα μαύρα γράμματα οι βραβευθέντες και με έντονα κόκκινα οι έπαινοι:

ΒΡΑΒΕΙΑ ΘΕΑΤΡΟΥ 2009 – ΒΡΑΒΕΙΟ «ΚΑΡΟΛΟΣ ΚΟΥΝ» 2009
Υποψήφιοι ανά κατηγορία (τα ονόματα αναγράφονται αλφαβητικά)

ΒΡΑΒΕΙΑ ΚΑΡΟΛΟΣ ΚΟΥΝ 2009
Βραβείο Κουν Ελληνικού Έργου
-Γιώργος Ηλιόπουλος «Μαύρο Κουτί» στο Θέατρο Τζένη Καρέζη (σκηνοθεσία Αντώνης Καλογρίδης)
-Μάνος Λαμπράκης «Puerto Grande» στο Μέγαρο Εθνικής Ασφαλιστικής, Κοραή 4 (σκηνοθεσία Ρούλα Πατεράκη)
Δημήτρης Μαυρίκιος – Μάρα Βαρδάκα – Δημήτρης Πολυχρονιάδης «Το τερατώδες αριστούργημα» στο Ελληνικό Φεστιβάλ (σκηνοθεσία Δημήτρης Μαυρίκιος)
-Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης «Λάσπη» στο Θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας (σκηνοθεσία Λίλλυ Μελεμέ)

Βραβείο Κουν Σκηνοθεσίας Ελληνικού Έργου
Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος «Εχθροί εξ αίματος» του Αρκά στο Θέατροτου Νέου Κόσμου
-Δημήτρης Μαυρίκιος «Το τερατώδες αριστούργημα» στο Ελληνικό Φεστιβάλ (Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου)
Ρούλα Πατεράκη «Puerto Grande» του Μάνου Λαμπράκη στο Μέγαρο Εθνικής Ασφαλιστικής, Κοραή 4
-Μάρθα Φριντζήλα «Φορτουνάτος» του Μάρκο Αντώνιου Φόσκολου στο Εθνικό Θέατρο

Βραβείο Κουν Ερμηνείας Ηθοποιού σε Ελληνικό Έργο
Κώστας Καζανάς «Ο κύριος Επισκοπάκης» του Ανδρέα Μήτσου στο 104 Κέντρο Λόγου και Τέχνης σε σκηνοθεσία Στέλιου Μάινα
-Λαέρτης Μαλκότσης «Εχθροί εξ αίματος» του Αρκά στο Θέατρο του Νέου Κόσμου σε σκηνοθεσία Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου
-Μαρία Πρωτόπαπα «Μαιρούλα» της Λένας Κιτσοπούλου στο Εθνικό Θέατρο σε σκηνοθεσία της ίδιας και της Λένας Κιτσοπούλου
Γιάννης Τσορτέκης «Μαύρη Γαλήνη» του Δημήτρη Μαρωνίτη στο Θέατρο του Νέου Κόσμου σε σκηνοθεσία του ίδιου

ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΒΡΑΒΕΙΩΝ ΚΡΙΤΙΚΩΝ ΘΕΑΤΡΟΥ 2009

Μεγάλο Βραβείο Θεάτρου
(Δεν αναφέρονται υποψήφιοι)
Eξ ημισείας στον Κώστα Καζάκο για την ερμηνεία του στο έργο «Το Μαύρο Κουτί» του Γιώργου Ηλιόπουλου καθώς και για τη συνολική προσφορά του στο θέατρο, αλλά και στον σκηνογράφο Νίκο Πετρόπουλο, για τη συμβολή του στην παραγωγή της όπερας «Θαϊς» του Ζυλ Μασνέ.

Τιμητική Διάκριση σε Θεατρολογικό Σύγγραμμα
-Άντρη Κωνσταντίνου «Το θέατρο στην Κύπρο 1960-1974. Οι θίασοι, η κρατική πολιτική και τα πρώτα χρόνια του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου», εκδόσεις Καστανιώτη, 2007
-Μανώλης Σειραγάκης «Το ελαφρό μουσικό θέατρο στην Μεσοπολεμική Αθήνα», εκδόσεις Καστανιώτης, 2009
-Άγγελος Χανιώτης «Θεατρικότητα και Δημόσιος Βίος στον Ελληνιστικό κόσμο, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης, 2009
ΔΕΝ ΑΠΕΝΕΜΗΘΗ

Τιμητική Διάκριση Νέου Δημιουργού
-Προμηθέας Αλειφερόπουλος για την ερμηνεία του στο «Ξύπνημα της άνοιξης» του Φρανκ Βέντεκιντ στο Εθνικό Θέατρο
Σταύρος Γασπαράτος για τη μουσική του στην «Μαύρη Γαλήνη» του Δημήτρη Μαρωνίτη στο Θέατρο του Νέου Κόσμου
Κατερίνα Ευαγγελάτου για τη σκηνοθεσία των έργων «Βόλφγκανγκ» του Γιάννη Μαυριτσάκη στο Εθνικό Θέατρο και «Λέσχη Αυτοκτονίας» του Ρόμπερτ Λούις Στίβενσον στο Αμφι-Θέατρο
-Μιχάλης Οικονόμου για την ερμηνεία του στο «Σφαγείο» του Ιλάν Χατσόρ στο Θέατρο του Νέου Κόσμου
-Αναστασία Ρεβή για τη σκηνοθεσία του έργου «Επιστροφή στον Παράδεισο» του Φίλιπ Ρίντλεϋ στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος

Βραβείο Διεθνούς Ρεπερτορίου
Γιάννης Κακλέας για την σκηνοθεσία του έργου «Το ημερολόγιο ενός απατεώνα» του Αλεξάντρ Οστρόφσκι στο Εθνικό Θέατρο
Στάθης Λιβαθινός για τη σκηνοθεσία του έργου «Βασιλιάς Λήρ» του Ουίλιαμ Σαίξπηρ στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος
-Νίκος Μαστοράκης για τη σκηνοθεσία του έργου «Το ξύπνημα της άνοιξης» του Φρανκ Βέντεκιντ στο Εθνικό Θέατρο
-Νίκος Χατζόπουλος για τη σκηνοθεσία του έργου «Στάχτη στα μάτια» του Ευγένιου Λαμπίς στο Από Μηχανής Θέατρο

Βραβείο Αρχαίου Δράματος
-Νίκος Καραθάνος για την ερμηνεία του Ξέρξη στους «Πέρσες» του Αισχύλου σε σκηνοθεσία Ντίμιτερ Γκότσεφ στο Εθνικό Θέατρο
Θωμάς Μοσχόπουλος για τη σκηνοθεσία της «Άλκηστης» του Ευριπίδη στο Εθνικό Θέατρο
-Γιάννης Παρασκευόπουλος για τη σκηνοθεσία της «Ελένης» του Ευριπίδη στη Νεανική Σκηνή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος

Όπως σωστά παρατηρήσατε, στον τομέα του Θεάτρου θεσπίστηκαν από φέτος δύο τιμητικές διακρίσεις, σε Διεθνές Θεατρικό Ρεπερτόριο και σε Αρχαίο Δράμα.

Το σύμβολο για τα Βραβεία Θεάτρου και Μουσικής είναι επίχρυσο ακριβές αντίγραφο στεφανιού, το οποίο βρέθηκε σε βασιλικό τάφο της Αττικής Ελληνιστικής Εποχής και φυλάσσεται στο Μουσείο Μπενάκη. Το βασικό σύμβολο των Βραβείων Καρόλου Κουν, είναι αντίγραφο του «Ήλιου», το οποίο φιλοτέχνησε ο ζωγράφος Διαμαντής Διαμαντόπουλος για τις ανάγκες της σκηνοθεσίας της «Άλκηστης» του Ευριπίδη, που ήταν και το πρώτο αρχαιοελληνικό έργο που σκηνοθέτησε ο Κάρολος Κουν.

Φέτος, την Επιτροπή Θεάτρου απετέλεσαν οι Ειρήνη Μουντράκη (Πρόεδρος), Αριστούλα Ελληνούδη, Γρηγόρης Ιωαννίδης, Σάββας Πατσαλίδης και Δημήτρης Τσατσούλης. Την τελετή παρουσίασε ο ηθοποιός Γιάννης Βούρος σε μια κατάμεστη αίθουσα από ανθρώπους των Τεχνών και των Γραμμάτων.

ο Επίτιμος Γενικός Γραμματέας της Ενώσεως Ελλήνων Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών κ. Γιώργος Κάρτερ απονέμει το Mεγάλο Βραβείο Θεάτρου στον Κώστα Καζάκο

Η Τατιάνα Λύγαρη «τρέχει» με… Το Τρένο στο Ρουφ

Η πριν απ’ όλα ηθοποιός Τατιάνα Λύγαρη επανέρχεται στη σκηνή του Θεατρικού Βαγονιού της Αμαξοστοιχίας-Θεάτρου το Τρένο στο Ρουφ και παρουσιάζει για πρώτη φορά στην Ελλάδα την γαλλόφωνη Καναδή συγγραφέα Carole Fréchette με το επίκαιρο θεατρικό έργο «Το κολιέ της Ελένης». Προτού πατήσει και απόψε το σανίδι βρίσκει λίγο χρόνο για να μας μιλήσει για το ιδιαίτερο θεατρικό «οικοδόμημα» -μοναδικό στα παγκόσμια χρονικά!- που κάποτε ένωνε με τροχούς τόπους, πόλεις, χώρες.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΦΟΙΝΙΤΣΗ

Γιατί επιλέξατε ένα τρένο για να στεγάσετε τα θεατρικά σας όνειρα;
Το θεατρικό έργο που είχα στα χέρια μου Λαχτάρα για κεράσια διαδραματιζόταν σε ένα βαγόνι τρένου. Δεν είχα δικό μου θέατρο, ούτε χρήματα για να νοικιάσω αίθουσα κι έτσι ήρθε πολύ απλά η ιδέα να το παρουσιάσω σε ένα πραγματικό βαγόνι. Είχα πλήρη άγνοια του τι θα αντιμετωπίσω. Ξετυλίχθηκε ένα μακρύ κουβάρι αγώνων, σχεδόν άλυτων προβλημάτων, σκληρής δουλειάς αλλά και τεράστιας ικανοποίησης και περηφάνιας που κρατάει μέχρι σήμερα.
Πώς αντέδρασε ο θεατρικός κόσμος όταν πριν από χρόνια μάθαινε ότι φτιάχνετε θέατρο σε μια αμαξοστοιχία;
Νομίζω ότι ο θεατρικός χώρος άργησε να αντιληφθεί τι ακριβώς είναι το «Τρένο στο Ρουφ». Ακόμα και τώρα που η Αμαξοστοιχία περιλαμβάνει πλέον εννέα βαγόνια, κάποιοι με ρωτούν «τι κάνει το βαγόνι σου;». Όσοι γνωρίζουν τι σημαίνει να φτιάχνεις ένα θεατρικό χώρο, ξέρουν πολύ καλά τις δυσκολίες και τις αντιξοότητες. Πόσο μάλλον όταν έχεις έναν τόσο «παράδοξο» κι ανορθόδοξο χώρο. Αυτό που έφτανε πάντως στ’ αυτιά μου ήταν απορία αλλά και θαυμασμός για το εγχείρημα.
Ποια ήταν η κορυφαία μέχρι στιγμής παράσταση της «Αμαξοστοιχίας-Θεάτρου το Τρένο στο Ρουφ»;
Για μένα είναι πάντα αυτή που «τρέχει» την κάθε σεζόν.
Ποιο είναι το κυρίως κοινό που επιλέγει να παρακολουθήσει μια παράσταση σε ένα τρένο;
Κοινό κάθε ηλικίας, κυρίως όμως άνθρωποι «ψαγμένοι», που αναζητούν την πρωτοτυπία μαζί με την ποιότητα και την αισθητική. Κάποιοι πρωτοέρχονται από περιέργεια και μετά γίνονται τακτικοί θεατές των παραστάσεων ή πελάτες του Wagon-Restaurant. Κάποιοι, επειδή νοσταλγούν την κοσμοπολίτικη και ρομαντική ατμόσφαιρα ενός ταξιδιού με τρένο.
Ποιο έργο που διαδραματίζεται σε τρένο θα θέλατε να ανεβάσετε κάποια στιγμή στο Ρουφ;
Ψάχνω όλα τα έργα που έχουν θέμα τον σιδηρόδρομο ή διαδραματίζονται σε τρένα. Όσα θεώρησα σημαντικά και εφικτή την παρουσίασή τους στον ιδιαίτερο αυτό χώρο τα έχω ήδη παρουσιάσει. Κι αν πάει το μυαλό σας στο «Έγκλημα στο Orient Express», προσωπικά πιστεύω ότι είναι σχεδόν ανέφικτη η μετατροπή του συγκεκριμένου σεναρίου σε θεατρικό και, επιπλέον, απαιτούνται το λιγότερο 20 ηθοποιοί στα 4 τ.μ. σκηνής! Αντίθετα αυτό που με προκαλεί είναι να σκηνοθετήσω έργα που δεν θα σκεφτόταν κανείς ότι μπορούν να παρουσιαστούν σ’ ένα βαγόνι!

«Το κολιέ της Ελένης» της Carole Fréchette
Παίζουν: Τατιάνα Λύγαρη, Βαγγέλης Ρόκκος, Ανδρέας Μαριανός, Ανατολή Αθανασαιάδου. Σκηνοθεσία: Τατιάνα Λύγαρη, Συνεργάτης Σκηνοθέτη: Αλκυώνη Βαλσάρη, Μετάφραση: Μαρίας Ευσταθιάδη, Κοστούμια: Ντόρα Λελούδα, Κίνηση: Ζωή Χατζηαντωνίου, Φωτισμοί: Νίκος Βλασσόπουλος, Βίντεο Τέχνη: Μαριάννα Στραπατσάκη, Μοντάζ – Ειδικά Εφφέ: Γιώργος Νικόπουλος. Αμαξοστοιχία-Θέατρο «Το Τρένο στο Ρουφ», Σιδηροδρομικός Σταθμός Ρουφ, επί της οδού Κωνσταντινουπόλεως, Προαστιακός Ρουφ, τηλ.: 210-5298922 / 6937-604988 ΑΜΑΞΟΣΤΟΙΧΙΑ-ΘΕΑΤΡΟ «ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΣΤΟ ΡΟΥΦ Περισσότερες πληροφορίες καθώς και το πλήρες καλλιτεχνικό πρόγραμμα για φέτος στην ιστοσελίδα: www.totrenostorouf.gr

Λ.Α.Θ.Ε. και ΜΑΘΕ!

literature

KOINA ΔΙΑΒΑΣΜΑΤΑ: Ο ΣΙΓΟΥΡΟΣ ΠΕΙΡΑΣΜΟΣ ΓΙΑ ΑΝΕΞΑΝΤΛΗΤΕΣ ΘΕΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ Λ.Α.Θ.Ε.


Κάθε δεύτερη Τετάρτη του μήνα κάτι αμιγώς θεατρικό διαβάζεται, συζητιέται και αναλύεται στην καρδιά των Εξαρχείων! Η Λέσχη Ανάγνωσης Θεατρικού Έργου (σ.σ. Λ.Α.Θ.Ε.) φέρει την ευθύνη. Συγκροτήθηκε πριν από λίγο καιρό από δραστήρια μέλη του Συλλόγου Αποφοίτων του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πατρών και σε συνεργασία με την Ένωση Θεατρικής Γραφής (Ε.ΘΕ.Γ.) βρήκαν φιλοξενία στο Studio Μαυρομιχάλη. Οι συναντήσεις των μελών –δηλαδή ο κάθε ενδιαφερόμενος με αιτία- θα γίνονται μία φορά το μήνα. Προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία της συζήτησης είναι όσοι προσέρχονται να έχουν μελετήσει πρώτα το έργο που θα ορίζεται κάθε φορά για ανάγνωση. Σκοπός της Λ.Α.Θ.Ε. –πέρα, βεβαίως, από τη συζήτηση- είναι η ανταλλαγή απόψεων πάνω στο θεατρικό έργο, προκειμένου να «διατηρούμε την επαφή μας με την μελέτη του θεάτρου, να οξύνουμε τη φαντασία μας και να διευρύνουμε τους ορίζοντές μας» πληροφορούμαστε από τα υπεύθυνα χείλη της νεοϊδρυθείσας Λέσχης, η οποία σηκώνει αυλαία απόψε. Ο συντονιστής-προσκεκλημένος της Λ.Α.Θ.Ε. θα είναι κάθε φορά διαφορετικός και θα προέρχεται από διάφορους χώρους του θεάτρου (σκηνοθέτης, ηθοποιός, συγγραφέας, μεταφραστής, θεατρολόγος κλπ). Κάθε φορά θα ορίζεται ένας θεματικός άξονας πάνω στον οποίο θα κινείται η ανάγνωση και η κουβέντα, π.χ. το κωμικό στοιχείο σε ένα δραματικό έργο, η επικαιρότητα ενός κλασικού, τα στοιχεία σκηνοθεσίας σε ένα άλλο, καταθέτοντας ο καθένας τις απόψεις και τις ιδέες του. Απόψε 11/11 στις 18:00 στο μικροσκόπιο ειδικών και μη μπαίνει το «Χειμωνιάτικο Παραμύθι» του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ (διαθέσιμες μεταφράσεις στην αγορά: Β. Ρώτας-Επικαιρότητα, Ερ. Μπελλιές-Κέδρος, Ν. Χατζόπουλος-Νεφέλη). Προλαβαίνετε να το διαβάσετε; Αν ναι ραντεβού στην οδό Μαυρομιχάλη 134, στα Εξάρχεια (πλησίον του Αστυνομικού Τμήματος για να έχετε και το κεφάλι σας ήσυχο, λέμε τώρα!).

Για πάσης φύσεως απορίες ή διευκρινίσεις απευθυνθείτε στην Μάρθα Κοσκινά 6945892808 (kosmar_a@hotmail.com) ή στην Θεώνη Δέδε 6972295239 (theonidede@yahoo.gr)